Tag

Chia sẻ

Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Đại học Tiền Giang

11-09-2017

Từ ngày thành lập Trường năm 2005 đến nay, hoạt động nghiên cứu khoa học (NCKH) tại Trường Đại học Tiền Giang, đặc biệt là NCKH trong sinh viên luôn được chú trọng quan tâm và khuyến khích. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ đề cập đến vấn đề: thực trạng NCKH trong sinh viên của nhà trường thời gian qua và đề xuất một số giải pháp tăng cường hoạt động NCKH của sinh viên trong giai đoạn hiện nay.

Image result for nghiên cứu khoa học sinh viên ĐẠI HỌC TIỀN GIANG

Sinh viên Trường ĐH Tiền Giang trong giờ thực hành (ảnh Vĩnh Sơn)

1. Hoạt động nghiên cứu khoa học đối với sinh viên

Trong điều kiện đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục, trong đó có giáo dục đại học và hội nhập vào nền giáo dục đại học thế giới, hoạt động NCKH của sinh viên đã thực sự trở thành một tâm điểm trong hoạt động đào tạo của các trường đại học và cao đẳng.

Hoạt động NCKH của sinh viên trong các cơ sở giáo dục đại học được thực hiện theo Thông tư số 19/2012/TT-BGDĐT ngày 01 tháng 6 năm 2012 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo. Từ Thông tư này, các trường đại học, cao đẳng đã cụ thể hóa thành các quy định, quy chế của trường để triển khai thực hiện. Mục tiêu hoạt động NCKH của sinh viên nhằm: Nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao, góp phần phát hiện và bồi dưỡng nhân tài cho đất nước; phát huy tính năng động, sáng tạo, khả năng NCKH độc lập của người học, hình thành năng lực tự học cho sinh viên; góp phần tạo ra tri thức, sản phẩm mới cho xã hội.

Nội dung hoạt động NCKH của sinh viên khá đa dạng, bao gồm: Thực hiện đề tài NCKH thuộc lĩnh vực được đào tạo và các lĩnh vực khác phù hợp với khả năng của người học; tham gia các hội nghị, hội thảo khoa học, sinh hoạt học thuật, hội thi sáng tạo khoa học và công nghệ, câu lạc bộ khoa học sinh viên, các giải thưởng khoa học và công nghệ; tham gia triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào thực tiễn trong các lĩnh vực kinh tế - xã hội, giáo dục và đào tạo, an ninh, quốc phòng; công bố các kết quả NCKH của sinh viên.

Hiện nay, hoạt động NCKH của sinh viên ở các trường đại học, cao đẳng được chú trọng và đẩy mạnh. Trước hết, đây là một trong những hoạt động nhằm gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo với NCKH, đặc biệt đối với các trường đại học theo định hướng nghiên cứu và ứng dụng. Trong quá trình đào tạo, sinh viên được trang bị những tri thức chuyên ngành cơ bản, cần thiết cho việc tự học tập, tự nghiên cứu. Ngược lại, hoạt động NCKH giúp sinh viên có cơ hội trải nghiệm, vận dụng những tri thức được học vào giải quyết các vấn đề thực tiễn, góp phần củng cố, khắc sâu thêm tri thức.

Thông qua NCKH, sinh viên đã học kĩ năng tự học, tự nghiên cứu, kĩ năng tìm kiếm thông tin, tài liệu và xử lí chúng một cách hiệu quả, kĩ năng thực hành trong chuyên ngành, kĩ năng giải quyết vấn đề, kĩ năng trình bày báo cáo tổng kết, kĩ năng viết bài báo khoa học,… Bên cạnh đó, sinh viên cũng bồi dưỡng ý thức trách nhiệm, lòng say mê tìm hiểu những vấn đề mới lạ, tính sáng tạo, tư duy độc lập, phê phán. Tất cả những phẩm chất và kĩ năng trên đều rất cần thiết đối với sinh viên, giúp các em học tốt hơn và làm việc tốt hơn. Thêm vào đó, hoạt động NCKH của sinh viên còn có tác động tích cực trong việc tạo ảnh hưởng lan toả từ những sinh viên trực tiếp tham gia NCKH đến những sinh viên chưa có điều kiện tham gia nghiên cứu khoa học, động viên, khích lệ họ tham gia NCKH. Ngoài ra, hoạt động “học tập, sáng tạo, nghiên cứu khoa học” cũng là một trong những tiêu chuẩn cơ bản của danh hiệu “sinh viên 5 tốt” do Hội sinh viên các cấp trao tặng. Do đó, nhà trường cùng với các đoàn thể thường xuyên tuyên truyền, hỗ trợ và khuyến khích cho sinh viên tham gia NCKH.

Related image

Sinh viên Trường ĐH Tiền Giang đam mê nghiên cứu khoa học (ảnh Duy Nhựt)

2. Những thành tựu bước đầu trong hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên Trường Đại học Tiền Giang

Trường Đại học Tiền Giang được thành lập theo quyết định số 132/2005/QĐ-TTg ngày 06/6/2005 của Thủ tướng Chính phủ, trên cơ sở hợp nhất Trường Cao đẳng Sư phạm Tiền Giang và Trường Cao đẳng Cộng đồng Tiền Giang. Qua 12 năm hình thành và phát triển, Trường đã định hình một cơ sở giáo dục đa ngành, đa lĩnh vực; đào tạo liên thông theo hướng nghề nghiệp - ứng dụng. Hiện nay, Trường đang đào tạo gần 9.000 sinh viên thuộc các lĩnh vực kinh tế, kĩ thuật, nông nghiệp, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và nhân văn, sư phạm.

Trong nhiều năm qua, Trường Đại học Tiền Giang luôn chú trọng tới đến hoạt động NCKH của sinh viên. Dưới sự lãnh đạo của Ban Giám hiệu nhà trường, kết hợp chặt chẽ với các bộ phận có liên quan và đội ngũ giảng viên đã tạo điều kiện thuận lợi nhất cho sinh viên sớm được tiếp cận với hoạt động NCKH ngay từ những năm học đầu tiên thông qua các hoạt động: Tuần sinh hoạt công dân đầu khóa, hội nghị khoa học của sinh viên, diễn đàn khoa học, cuộc thi,… Đặc biệt, có thể kể đến các cuộc thi truyền thống của các khoa chuyên ngành: “Robocon TGU” của Khoa Kỹ thuật công nghiệp, “Thiết kế đồ dùng dạy học” của Khoa Sư phạm, “Khởi Nghiệp cùng sinh viên” của Khoa Kinh tế - Luật… đã thu hút nhiều sinh viên tham gia. Trường cũng đã giới thiệu các đề tài có chất lượng tốt của sinh viên tham gia hội nghị NCKH sinh viên và cuộc thi NCKH các cấp như: Hội nghị sinh viên nghiên cứu khoa học toàn quốc các trường đại học sư phạm; Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học toàn quốc các trường đại học khối ngành kinh tế và quản trị kinh doanh; Cuộc thi sáng tạo thanh thiếu niên nhi đồng tỉnh Tiền Giang, Cuộc thi Khởi nghiệp đồng bằng sông Cửu Long,…

Hoạt động NCKH của sinh viên Trường Đại học Tiền Giang đã có những chuyển biến tích cực, đáng ghi nhận. Tính từ năm học 2009-2010 đến năm học 2016-2017, Trường Đại học Tiền Giang có hơn 50 đề tài NCKH của sinh viên đã được triển khai thực hiện. Số lượng và chất lượng của các đề tài NCKH của sinh viên năm sau tăng hơn so với năm trước, từ 6 đề tài năm học 2009-2010 lên 17 đề tài năm học 2014-2015, năm học 2015-2016 có 19 đề tài và năm học 2016-2017 có 24 đề tài. Trong đó, có nhiều đề tài mang tính ứng dụng cao như: Thiết kế và chế tạo Robot dò đường bằng phương pháp điều khiển tỉ lệ; Xây dựng hệ thống nhận dạng biển số xe máy cho bãi giữ xe ở Trường Đại học Tiền Giang; Xây dựng phần mềm hỗ trợ công tác quản lý NCKH tại Trường Đại học Tiền Giang; Quy trình chiết tách anthocyanin từ khoai lang tím; Quy trình sản xuất trà xanh nha đam; Thiết kế đồng phục học thể dục thể thao cho sinh viên nhà trường,… Bên cạnh đó, sinh viên của Trường còn tham gia và đạt được nhiều thành tích trong các kỳ thi Olympic Toán, Olympic Tin và Olympic các môn cơ bản toàn quốc. Nổi bật, năm 2015, trường có  hai sinh viên Nguyễn Hải Thanh và Trần Minh Tâm đạt 02 giải nhì Cuộc thi Sáng tạo thanh thiếu niên, nhi đồng lần VIII với đề tài: “Ổ cắm điện được điều khiển qua mạng internet 3G” và “Mô hình hệ thống phun thuốc tự động cho vườn rau nhà kính”. Năm 2016, trường có 07 đề tài lọt vào vòng chung kết cuộc thi Khởi nghiệp Đồng bằng Sông Cửu Long (Mekong Startup) và đề tài “Sản xuất và tiêu thụ sản phẩm Mứt thanh long ruột đỏ sấy dẻo” của nhóm tác giả khoa Nông nghiệp và Công nghệ thực phẩm đã đạt giải ba (không có giải nhất) và  đề tài “Kinh doanh dịch vụ sinh viên Tri thức trẻ” của nhóm tác giả khoa Kinh tế - Luật đạt giải khuyến khích. Ngoài ra, sinh viên trường cũng đã bước đầu làm quen với việc công bố khoa học tại các hội nghị, hội thảo khoa học các cấp hoặc trên các tạp chí khoa học.  

Nhìn chung, hoạt động NCKH sinh viên trong thời gian qua đã đạt được những thành quả đáng trân trọng là nhờ vào sự quan tâm, chỉ đạo thường xuyên của Đảng ủy, Ban Giám hiệu nhà trường đối với hoạt động khoa học công nghệ nói chung và công tác NCKH trong sinh viên nói riêng; nhận thức của sinh viên trong việc tham gia NCKH tiếp tục có sự chuyển biến tích cực; giảng viên hướng dẫn đã chỉ dẫn tận tâm và theo dõi sát sao quá trình thực hiện đề tài của sinh viên; Phòng Quản lý khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế cùng với các đơn vị có liên quan đã tích cực, chủ động trong công tác triển khai các nội dung và có sự hỗ trợ kịp thời cho sinh viên trong quá trình thực hiện đề tài NCKH.

3. Một số giải pháp nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng các hoạt động nghiên cứu khoa học của sinh viên trong giai đoạn hiện nay

Bên cạnh những thành tích trên, hoạt động NCKH của sinh viên nhà trường vẫn còn một số hạn chế nhất định như: Tỉ lệ sinh viên tham gia NCKH trên tổng số sinh viên toàn trường còn thấp; các đề tài nghiên cứu chỉ tập trung vào một số lĩnh vực nhất định; việc công bố các kết quả NCKH của sinh viên còn chưa nhiều; việc tham gia triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ vào thực tiễn sản xuất và đời sống còn hạn chế; chất lượng tham gia thực hiện đề tài của sinh viên thiếu tính bền vững,… Những hạn chế này một phần do sinh viên thiếu kĩ năng, kinh nghiệm trong NCKH; sinh viên chưa tích cực, chủ động tham gia hoạt động NCKH.

Từ thực tiễn tham gia và trưởng thành từ hoạt động NCKH của sinh viên, chúng tôi mạnh dạng đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả hoạt động NCKH của sinh viên nhà trường trong giai đoạn hiện nay:

- Thứ nhất, đầu năm học, nhà trường thông báo cho các khoa chuyên ngành xây dựng và triển khai kế hoạch hoạt động khoa học công nghệ của khoa theo định hướng ưu tiên nghiên cứu của nhà trường, xác định số lượng sinh viên tham gia NCKH, tổ chức cho sinh viên đăng ký đề tài NCKH và phân công viên chức hướng dẫn sinh viên nghiên cứu đề tài.

- Thứ hai, hướng dẫn cụ thể Quy chế nghiên cứu khoa học của sinh viên trong các trường đại học, cao đẳng và Quy định về hoạt động NCKH của sinh viên Trường Đại học Tiền Giang để giúp cho các em nắm được mục đích, ý nghĩa của việc NCKH và thực hiện trình tự các bước trong quy định của nhà trường đã ban hành bắt đầu từ chọn đề tài, tìm người hướng dẫn, lập hồ sơ đăng ký thực hiện đề tài, xây dựng bản thuyết minh đề tài,… đến tổ chức đánh giá, nghiệm thu, làm thủ tục quyết toán kinh phí thực hiện đề tài.

- Thứ ba, trong quá trình thực hiện đề tài, yêu cầu sinh viên phải chủ động thường xuyên liên hệ với người hướng dẫn để được tư vấn, hướng dẫn triển khai nghiên cứu đề tài, phải thực hiện nghiên cứu theo trình tự được phê duyệt và thực hiện báo cáo theo quy định.

- Thứ tư, chú trọng công tác bồi dưỡng, nâng cao năng lực NCKH cho sinh viên và cả người hướng dẫn thông qua việc xây dựng kế hoạch và tổ chức sinh hoạt chuyên đề như: Chuyên đề về xác định đề tài; Chuyên đề về xây dựng Thuyết minh đề tài; Chuyên đề về phương pháp nghiên cứu; Chuyên đề về viết báo cáo tổng kết; Chuyên đề về công bố kết quả nghiên cứu; Chuyên đề về ứng dụng các phần mềm thống kê,…

- Thứ năm, tiếp tục duy trì các cuộc thi, hội thi mang tính học thuật của các khoa chuyên ngành, các cuộc thi về sáng tạo kĩ thuật và tổ chức xét tặng giải thưởng sinh viên NCKH cấp trường hàng năm; tạo điều kiện cho sinh viên tham dự các hội nghị, hội thảo khoa học, sinh hoạt học thuật, hội thi sáng tạo khoa học và công nghệ, câu lạc bộ khoa học sinh viên và các hình thức hoạt động khoa học và công nghệ khác của sinh viên.

- Thứ sáu, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác quản và nâng cao năng lực NCKH của sinh viên như xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu để lưu trữ các kết quả NCKH của giảng viên và sinh viên; ứng dụng mạng xã hội “Facebook” trong việc thông tin và tuyên truyền đến sinh viên các nội dung liên quan đến hoạt động NCKH của sinh viên.

- Thứ bảy, thành lập Câu lạc bộ Sinh viên NCKH nhằm chia sẻ, tư vấn các thông tin liên quan đến hoạt động NCKH. Tổ chức các buổi tọa đàm, sinh hoạt chuyên môn nhằm phát triển năng lực NCKH cho sinh viên.

- Thứ tám, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng cơ chế, chính sách khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động NCKH; hỗ trợ, khen thưởng kịp thời và thích đáng đối với các kết quả, công trình NCKH của sinh viên xuất sắc, có giá trị ứng dụng thực tiễn cao.

- Thứ chín, tăng cường hợp tác NCKH với các trường đại học, cao đẳng trong khu vực, các tổ chức khoa học, các doanh nghiệp trong và ngoài nước để tìm kiếm nguồn đề tài nghiên cứu, các đơn đặt hàng NCKH và chuyển giao công nghệ cho viên chức và sinh viên. Như vậy, việc NCKH sẽ có được hai nguồn quan trọng: Đầu vào là kinh phí hỗ trợ từ doanh nghiệp và đầu ra là công trình nghiên cứu sẽ triển khai vào thực tiễn.

Hoạt động NCKH trong sinh viên của Trường Đại học Tiền Giang trong những năm gần đây đã đạt được những thành tích đáng ghi nhận. Công tác NCKH đã dần thu hút được nhiều sinh viên tham gia. Số lượng đề tài ngày càng tăng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường. Để hoạt động NCKH của sinh viên ngày càng phát triển, người viết đã đề xuất 9 giải pháp mong muốn có thể đẩy mạnh hoạt động NCKH của sinh viên nhà trường. Hi vọng, những giải pháp chúng tôi đưa ra sẽ góp phần nào thúc đẩy được nhiều sinh viên tham gia vào các hoạt động NCKH và tạo ra các công trình có giá trị.

Ths. VÕ VĂN SƠN và Ths. PHAN THỊ KHÁNH ĐOAN