Tag

;

Chia sẻ

Vận dụng giá trị tác phẩm “Đạo đức cách mạng” vào việc rèn luyện đoàn viên trong giai đoạn hiện nay

09-01-2019

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, tác phẩm “Đạo đức cách mạng [1] của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn nguyên giá trị lý luận và thực tiễn quý báu, tiếp tục mang tính thời sự, đi vào cuộc sống và trở thành tư tưởng chỉ đạo cho công tác xây dựng Đảng, công tác cán bộ và là phương châm hành động, tu dưỡng, rèn luyện của mỗi cán bộ, đảng viên, trong đó có lực lượng đoàn viên, thanh niên. Vận dụng giá trị tác phẩm “Đạo đức cách mạng” của Bác Hồ vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức cách mạng cho đoàn viên, thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa hiện nay là góp phần đào tạo, giáo dục thế hệ thanh niên Việt Nam vừa “hồng”, vừa “chuyên”.

1. ĐẶT VẤN ĐỀ

Chủ tịch Hồ Chí Minh là lãnh tụ viết và bàn nhiều về đạo đức cách mạng và chính Người là tấm gương sáng ngời về đạo đức cách mạng. Theo Người, đạo đức như gốc của cây, nguồn của sông, người cách mạng phải có đạo đức làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng, mới lãnh đạo được nhân dân cũng như sức có mạnh mới gánh được nặng và đi được xa. Người viết: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân.” Vấn đề đạo đức cách mạng được Chủ tịch Hồ Chí Minh quan tâm rất sớm, nhất quán và xuyên suốt, từ bài học đầu tiên “Tư cách một người cách mệnh” năm 1927, “Sửa đổi lối làm việc” năm 1947, “Đạo đức cách mạng” năm 19583 đến “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” năm 1969. Qua những tác phẩm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định vai trò, ý nghĩa, những chuẩn mực cơ bản và các nguyên tắc xây dựng rèn luyện đạo đức cách mạng.

Đặc biệt, tác phẩm “Đạo đức cách mạng” ra đời trong bối cảnh miền Bắc nước ta đã hoàn toàn giải phóng, Đảng bước sang giai đoạn lãnh đạo nhân dân hai miền Nam - Bắc thực hiện đồng thời nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Tác phẩm khái quát những đặc điểm, nội dung căn bản và toàn diện về đạo đức cách mạng, về mặt trái của đạo đức cách mạng là chủ nghĩa cá nhân, cùng các biện pháp nhằm xây dựng đức cách mạng, chống chủ nghĩa cá nhân, đấu tranh thống nhất nước nhà, đưa đất nước tiến lên chủ nghĩa xã hội.

Tác phẩm “Ðạo đức cách mạng” của Chủ tịch Hồ Chí Minh ra đời hơn nửa thế kỷ, nhưng những nội dung, những vấn đề có tính nguyên tắc để bảo đảm vai trò lãnh đạo của Ðảng, để chống chủ nghĩa cá nhân, thường xuyên thực hiện đạo đức cách mạng, để xây dựng một Ðảng vững mạnh, một chính quyền hướng về dân, một đội ngũ công chức xứng đáng là công bộc của dân... vẫn còn nguyên giá trị. Học tập và làm theo tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, đồng thời chú trọng vận dụng giá trị tác phẩm “Đạo đức cách mạng” của Bác Hồ vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức cách mạng cho thế hệ trẻ Việt Nam hiện nay vừa “hồng”, vừa “chuyên” và góp phần thực hiện thắng lợi Nghị quyết Hội nghị Trung ương 7 khóa X của Đảng ta về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.

2. NỘI DUNG

2.1. Khái quát tác phẩm “Ðạo đức cách mạng” của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Trong kho tàng di sản quý báu mà Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại cho toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta, có khoảng 50 bài viết, tác phẩm của Người bàn về vấn đề đạo đức. Nhiều tác phẩm cho đến nay vẫn nguyên giá trị và mang tính thời sự, trong đó có tác phẩm “Đạo đức cách mạng”, được Chủ tịch Hồ Chí Minh viết năm 1958, với bút danh Trần Lực, đăng trên Tạp chí Học tập (nay là Tạp chí Cộng sản), số 12. Bài báo quan trọng này được Nhà xuất bản Sự thật in thành sách. Với văn phong giản dị, “Đạo đức cách mạng” là một trong những tác phẩm tập trung đầy đủ nhất những quan điểm cơ bản của Chủ tịch Hồ Chí Minh về đạo đức cách mạng [2].

Phần đầu tác phẩm, Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích về nguồn gốc của chủ nghĩa cá nhân, giải thích về sự tồn tại những biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân trong cán bộ, đảng viên, trong các cơ quan đảng và chính quyền của chúng ta. “Từ khi có chế độ của riêng thì xã hội chia thành giai cấp, giai cấp bóc lột và giai cấp bị bóc lột, do đó có mâu thuẫn xã hội, có đấu tranh giữa các giai cấp và từ đó, người nào cũng thuộc vào hoặc giai cấp này hoặc giai cấp khác... Sinh trưởng trong xã hội cũ, chúng ta ai cũng mang trong mình hoặc nhiều hoặc ít vết tích xấu xa của xã hội đó về tư tưởng, về thói quen... Vết tích xấu nhất và nguy hiểm nhất của xã hội cũ là chủ nghĩa cá nhân”.

Ở phần này, Người cũng khẳng định, để chống lại chủ nghĩa cá nhân, nhất định phải rèn luyện, tu dưỡng và thấm nhuần sâu sắc đạo đức cách mạng. Bởi có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước. “Khi cần, thì sẵn sàng hy sinh cả tính mạng của mình cũng không tiếc. Đó là biểu hiện rất rõ rệt, rất cao quý của đạo đức cách mạng”. Bởi theo Người, có đạo đức cách mạng thì khi gặp thuận lợi và thành công cũng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ, chất phác, khiêm tốn, “lo trước thiên hạ, vui sau thiên hạ”; lo hoàn thành nhiệm vụ cho tốt chứ không kèn cựa về mặt hưởng thụ; không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo, không hủ hóa”. Trong phần này, Chủ tịch Hồ Chí Minh liệt kê một số tấm gương sáng của các đồng chí như: Trần Phú, Ngô Gia Tự, Lê Hồng Phong, Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ, Nguyễn Thị Minh Khai và nhiều đồng chí khác đã vì dân, vì Đảng mà oanh liệt hy sinh, đã nêu gương chói lọi của đạo đức cách mạng chí công vô tư cho tất cả chúng ta học tập.

Phần tiếp theo của tác phẩm, Người đưa ra khái niệm và phân tích các yếu tố nội hàm của “đạo đức cách mạng”. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, đạo đức cách mạng là “quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Ðảng, cho cách mạng. Ðó là điều chủ chốt nhất. Ra sức làm việc cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối, chính sách của Đảng. Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân mình. Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Vì Đảng, vì dân mà đấu tranh quên mình, gương mẫu trong mọi việc. Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, luôn luôn dùng tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình và cùng đồng chí mình tiến bộ”.

Từ khái niệm đó, Người phân tích nội dung cụ thể của đạo đức cách mạng là phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, phải đứng vững trên lập trường giai cấp công nhân, đoàn kết chặt chẽ với nông dân, trí thức và toàn dân tộc, ngoài lợi ích của giai cấp và dân tộc, Ðảng không có lợi ích nào khác. Ðạo đức cách mạng là phải thực hiện được các mục tiêu của Ðảng, phải hoàn thành một cách xuất sắc các nhiệm vụ được giao. Ðạo đức cách mạng là, vô luận trong hoàn cảnh nào cũng phải kiên quyết đấu tranh chống lại mọi kẻ địch, luôn luôn cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu, quyết không cúi đầu. Người chỉ rõ có ba kẻ địch luôn chống lại chúng ta, đó là: chủ nghĩa tư bản và bọn đế quốc; thói quen và truyền thống lạc hậu vì nó ngấm ngầm ngăn cản sự phát triển của cách mạng và sự tiến bộ của chúng ta; kẻ thù thứ ba chính là chủ nghĩa cá nhân, nó ẩn nấp trong mỗi chúng ta, nó chờ mỗi khi ta thất bại hoặc thắng lợi là ngóc đầu lên. Nó là bạn đồng minh của hai kẻ thù kia.

Ðạo đức cách mạng là, phải luôn luôn thực hiện “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”. Cán bộ, đảng viên, đoàn viên thanh niên phải thật sự gương mẫu, lời nói phải đi đôi với việc làm, tư tưởng phải thống nhất với việc làm. Về nội dung này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng phê phán rất quyết liệt: “một số đảng viên, cán bộ đang còn xa xỉ, tham ô, lãng phí, không biết tiếc, biết tôn trọng của công, không biết thương tiếc của cải do mồ hôi, nước mắt đồng bào làm ra. Do đó mà đẻ ra xa xỉ. Lương bổng Chính phủ cấp cho chúng ta có hạn mà ta xa xỉ thì lấy tiền đâu ? Ðã có cái áo rồi còn muốn hai ba cái như thế là lãng phí. Lại muốn mua thứ này thứ khác mà thiếu tiền sinh ra tham ô”.

Ðạo đức cách mạng là, phải biết hy sinh cho sự nghiệp của Ðảng, của Tổ quốc và của dân tộc, coi đó là niềm vinh dự lớn. Không thể kể công với Ðảng. Có ít nhiều thành tích, thì họ muốn Ðảng “cảm ơn” họ. Họ đòi ưu đãi, họ đòi danh dự và địa vị. Họ đòi hưởng thụ. Nếu không thỏa mãn yêu cầu của họ thì oán trách Ðảng. Ðạo đức cách mạng là, phải gắn bó máu thịt với nhân dân, tin dân, dựa vào lực lượng vô địch của nhân dân để lãnh đạo nhân dân chống lại mọi kẻ thù xâm lược, đói nghèo và lạc hậu.

Do vậy, cần phải khắc phục tình trạng “chủ nghĩa cá nhân đang ám ảnh một số đồng chí. Họ tự cho mình cái gì cũng giỏi, họ xa rời quần chúng, không muốn học hỏi quần chúng mà chỉ muốn làm thầy quần chúng. Họ mắc bệnh quan liêu, mệnh lệnh”.  Dần dần họ bị chủ nghĩa cá nhân trói buộc, trở nên kiêu ngạo, công thần, tự cao tự đại. Họ phê bình người khác mà không muốn người khác phê bình họ; không tự phê bình hoặc tự phê bình một cách không thật thà, nghiêm chỉnh... Họ không lắng nghe ý kiến quần chúng, họ xem khinh những cán bộ ngoài Ðảng và kết quả tất yếu là quần chúng không tin, không theo và bỏ rơi họ.

Phần thứ ba của tác phẩm, Chủ tịch Hồ Chí Minh phân tích về con đường tất yếu của cách mạng Việt Nam là tiến lên chủ nghĩa xã hội. Người khẳng định “Muốn chủ nghĩa xã hội thành công thì phải chống được chủ nghĩa cá nhân và phải thực hiện cho được đạo đức cách mạng”. Theo Người, “Ðấu tranh chống chủ nghĩa cá nhân không hề mâu thuẫn với bảo vệ lợi ích cá nhân, cũng không phải “giày xéo lên lợi ích cá nhân”. Ðiều này được bảo đảm bằng bản chất tốt đẹp của chế độ ta - đó là chế độ dân chủ, “bao nhiêu quyền lợi đều thuộc về nhân dân”. Ở phần này, Người đưa ra quan điểm rõ ràng: Không ai có thể thỏa mãn rằng mình đã có, đã đủ đạo đức cách mạng, bởi vì “Cách mạng tiến lên mãi, Ðảng tiến lên mãi. Cho nên người cách mạng cũng phải tiến lên mãi”.  Người cách mạng muốn tiến lên phải không ngừng tu dưỡng và rèn luyện đạo đức cách mạng, đồng thời phải gắn bó với phong trào, nghĩa là phải luôn sát thực tế, và phải luôn trau dồi lý luận Mác - Lênin.

“Chủ nghĩa cá nhân là một kẻ địch hung ác của chủ nghĩa xã hội. Người cách mạng phải tiêu diệt nó”. Cuối cùng, Người khẳng định công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền bắc, làm cơ sở vững mạnh cho công cuộc thống nhất nước nhà, là một nhiệm vụ cực kỳ vẻ vang, song cũng đầy gian nan, trắc trở, vì vậy để bảo đảm cho sự thắng lợi của sự nghiệp cách mạng, “tất cả đảng viên, đoàn viên, tất cả cán bộ trong Đảng và ngoài Đảng cần phải quyết tâm suốt đời phục vụ Đảng, phục vụ nhân dân. Đó là phẩm chất cao quý của người cách mạng, đó là đạo đức cách mạng”. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhấn mạnh: “Ðạo đức cách mạng không phải trên trời sa xuống. Nó do đấu tranh, rèn luyện bền bỉ hằng ngày mà phát triển và củng cố. Cũng như ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.

Dù đã ra đời cách đây 60 năm, nhưng tác phẩm “Đạo đức cách mạng” của Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn còn tươi nguyên giá trị. Hiện nay, khi toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII) “Về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng; ngăn chặn, đẩy lùi sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ”, gắn với Chỉ thị 05 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, cùng với đó là các nghị quyết Trung ương 5, 6, 7, 8 (khóa XII), thì tác phẩm “Ðạo đức cách mạng” của Bác Hồ tiếp tục là “cẩm nang” để mỗi cán bộ, đảng viên tự xem xét, đánh giá, rèn luyện và phấn đấu về mọi mặt, từ tư tưởng, chính trị đến đạo đức, chống và bài trừ các hành vi mang tính chủ nghĩa cá nhân, đặc quyền, đặc lợi; liên hệ chặt chẽ với nhân dân; giải quyết hài hòa mối quan hệ lợi ích tập thể và lợi ích cá nhân.

Tuổi trẻ Trường ĐH Tiền Giang giao AHLLVT, Đại tá Hồ Bé

2.2. Tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho cho đoàn niên, thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Thanh niên Việt Nam là lực lượng hùng hậu, có tiềm năng to lớn, có đóng góp quan trọng trong quá trình xây dựng, phát triển đất nước. Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vai trò của thế hệ trẻ “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”. Người yêu cầu mỗi đoàn viên, thanh niên phải tự giác rèn luyện, không ngừng học tập, gương mẫu xung phong trong mọi công việc. Đi đôi với việc giáo dục trí lực, nâng cao trình độ chuyên môn, nắm vững khoa học kỹ thuật, mỗi đoàn viên, thanh niên phải thường xuyên trau dồi đạo đức cách mạng để trở thành những người thừa kế xây dựng chủ nghĩa xã hội “vừa hồng, vừa chuyên" [3]. Bác Hồ đã căn dặn: “Thanh niên phải luôn luôn rèn luyện đạo đức cách mạng”. Trong Di chúc để lại cho toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta, một lần nữa Người căn dặn: “Đoàn viên và Thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái, xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng phải có kế hoạch đào tạo bồi dưỡng họ thành những người kế tục sự nghiệp cách mạng vừa hồng vừa chuyên. Bồi dưỡng thế hệ cách mạng cho đời sau là một việc làm rất quan trọng và rất cần thiết”.

Kế thừa và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh, Đảng và nhân dân ta luôn đặt niềm tin và kỳ vọng lớn lao vào lực lượng thanh niên, xác định thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của của đất nước, là một trong những nhân tố quyết định tương lai, vận mệnh của dân tộc; công tác thanh niên là một trong những yếu tố quyết định thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội. Sau hơn 30 năm đổi mới đất nước, nhiều chủ trương, đường lối về công tác thanh niên được Đảng ban hành, Nhà nước cụ thể hóa thành chính sách, pháp luật về thanh niên và công tác thanh niên, qua đó đã tạo được những điều kiện tốt nhất để thế hệ tương lai của đất nước phấn đấu vươn lên. Đó là: Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá, Đảng ta khẳng định: “Thanh niên là rường cột của nước nhà, chủ nhân tương lai của đất nước, là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và xây dựng chủ nghĩa xã hội”. Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 24/3/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ, giai đoạn 2015 - 2030” nêu rõ: “Giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ là nhiệm vụ chiến lược, lâu dài, quan trọng, đòi hỏi phải có sự quan tâm, đầu tư thích đáng. Đầu tư cho giáo dục, trong đó có giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ là đầu tư cho tương lai của đất nước”.

Tuổi trẻ Trường ĐH Tiền Giang "làm theo lời Bác" bằng những việc làm thiết thực

Học tập và làm theo tư tưởng, tấm gương Bác Hồ, dưới sự lãnh đạo của Đảng, với tinh thần “Không có việc gì khó, chỉ sợ lòng không bền, đào núi và lấp biển, quyết chí ắt làm nên”, tuổi trẻ cả nước đã phát huy truyền thống của thế hệ trước, hăng hái, sôi nổi hưởng ứng các cuộc vận động, các phong trào: “Xung kích phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ Tổ quốc”, “Đồng hành cùng thanh niên lập thân lập nghiệp”, tích cực tham gia các diễn đàn: “Tuổi trẻ Việt Nam sống, chiến đấu, lao động và học tập theo gương Bác Hồ vĩ đại”, “Tiếp lửa truyền thống - Mãi mãi tuổi hai mươi”, “Thanh niên sống đẹp sống có ích”. Trải qua hơn 30 năm đổi mới, những thành tựu đạt được trong mọi lĩnh vực đã tác động tích cực đến đoàn viên, thanh niên, tạo điều kiện cho họ tiến bộ về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, trình độ học vấn, khoa học công nghệ. Đoàn viên, thanh niên đã kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng của Đảng. Trên các lĩnh vực của đời sống xã hội đã và đang xuất hiện những nhà quản lý, nhà doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà hoạt động nghệ thuật có đức, có tài trong độ tuổi thanh niên. Nét nổi bật của thanh niên nước ta là ý chí vươn lên, tinh thần cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, ham mê nghiên cứu và ứng dụng khoa học công nghệ để thoát khỏi nghèo nàn, lạc hậu, làm giàu cho bản thân, gia đình và xã hội.

Hiện nay, nước ta ngày càng hội nhập sâu rộng với thế giới. Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, mở cửa, hội nhập thế giới đang tác động ngày càng mạnh mẽ hơn đến sinh viên. Bên cạnh những yếu tố tích cực, thuận lợi, cũng còn có những yếu tố tiêu cực, những thách thức tác động đến nhận thức, đạo đức, lối sống của đoàn viên, thanh niên. Tuyệt đại bộ phận đoàn viên, thanh niên cơ bản giữ vững đạo đức cách mạng, sống trong sạch, giản dị, lành mạnh, biết vươn tới các giá trị chân, thiện, mỹ. Đoàn viên, thanh niên sống có hoài bão, có lý tưởng, có niềm tin ở tương lai tươi sáng của dân tộc. Họ dám đấu tranh để bảo vệ cái đúng, bảo vệ lẽ phải, bảo vệ sự công bằng, lên án cái xấu, cái ác như tham nhũng, lãng phí… Những tấm gương cao đẹp hy sinh thân mình vì hạnh phúc của nhân dân luôn được tuổi trẻ ngưỡng mộ, học tập và làm theo. Điều đó cho thấy, đoàn viên, thanh niên nước ta ngày nay vẫn ý thức rõ trách nhiệm trước Tổ quốc và nhân dân, mong muốn được đóng góp vào công việc xây dựng đất nước ta đàng hoàng hơn, to đẹp hơn như Bác Hồ kính yêu hằng mong ước.

Công tác Đoàn và phong trào thanh niên đang đứng trước những thuận lợi và thách thức trong tình hình hiện nay, đó là sự phát triển của khoa học công nghệ, bùng nổ của công nghệ thông tin và nhất là việc sử dụng các trang mạng xã hội ngày phát triển mạnh. Mặt trái của kinh tế thị trường, một bộ phận đoàn viên, thanh niên còn thờ ơ về chính trị, sống thực dụng, chạy theo những trào lưu, xu hướng lệch lạc, mắc vào các tệ nạn xã hội, thậm chí vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, không ít đoàn viên, thanh niên chưa xác định rõ mục tiêu, động cơ học tập đúng đắn, dẫn đến thiếu ý chí phấn đấu, rèn luyện, kỹ năng thực hành xã hội chưa tốt, ảnh hưởng đến năng lực làm việc khi ra trường. Do đó, việc tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên là yêu cầu cấp thiết, góp phần hình thành lớp đoàn viên, thanh niên thời kỳ mới vừa “hồng” vừa “chuyên”, giàu lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, có bản lĩnh chính trị, ý thức chấp hành pháp luật, có đạo đức cách mạng và lối sống đẹp, có ước mơ, hoài bão, khát vọng đưa đất nước “sánh ngang với các cường quốc năm châu” như mong muốn của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

2.3. Vận dụng giá trị tác phẩm “Đạo đức cách mạng” vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức cách mạng cho đoàn viên, thanh niên Trường Đại học Tiền Giang trong giai đoạn hiện nay

Đối với tổ chức Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên và lâu dài. Trong thời gian qua, các cấp bộ Đoàn đã có nhiều sáng tạo, đổi mới trong công tác giáo dục, thực hiện tốt chức năng Đoàn là trường học xã hội chủ nghĩa của đoàn viên, thanh niên và đã thu được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, phương thức và hiệu quả giáo dục của tổ chức Đoàn đối với đoàn viên, thanh niên chưa đồng đều ở các cấp, các địa phương.

Từ thực trạng này, để thiết thực thực hiện cuộc vận động: “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” cần đặc biệt chú trọng giáo dục “đạo đức cách mạng” cho đoàn viên, thanh niên. Phát huy vai trò to lớn của tuổi trẻ trong sự nghiệp cách mạng là việc làm quan trọng và mang tính cấp thiết. Giáo dục đạo đức, lối sống cho đoàn viên, thanh niên hiện nay là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, của mỗi gia đình và toàn xã hội với nội dung sâu rộng, hình thức phong phú đa dạng. Trước hết, các cấp bộ Đoàn tập trung thực hiện có hiệu quả các giải pháp dưới đây:

Thứ nhất, tăng cường giáo dục chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, bồi đắp lý tưởng cách mạng cho đoàn viên, thanh niên:

- Đẩy mạnh tuyên truyền và nâng cao nhận thức cho các đoàn viên, thanh niên về tác phẩm “Đạo đức cách mạng” của Bác Hồ gắn với việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh.

- Tổ chức hội thi Olympic các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh, các diễn đàn giới thiệu phương pháp học tốt các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh. Tuyên truyền, vận động đoàn viên, thanh niên tích cực tham gia hội thi Olympic toàn quốc các môn khoa học Mác- Lênin, Tư tưởng Hồ Chí Minh “Ánh sáng soi đường” được tổ chức định kỳ 2 năm/lần.

- Tổ chức học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh thông qua chuyên đề sinh hoạt hàng năm; triển khai đăng ký các nội dung học tập thiết thực gắn với nhiệm vụ của đoàn viên, thanh niên trong học tập, rèn luyện. Đổi mới và nâng cao hiệu quả trong bình chọn, giới thiệu, tuyên dương, đóng góp của tập thể và cá nhân làm theo lời Bác.

- Tổ chức các hoạt động giới thiệu, quán triệt nghị quyết của Đảng, của Đoàn đến đoàn viên, thanh niên. Thực hiện tốt các hoạt động của Đoàn tạo môi trường để đoàn viên, thanh niên rèn luyện, phấn đấu trở thành Đảng viên.

Thứ hai, tăng cường giáo dục lòng yêu nước, tinh thần tự hào dân tộc:

- Tổ chức và duy trì lễ chào cờ, hát quốc ca hàng tuần, hàng tháng.

- Tham gia và tổ chức các đợt sinh hoạt chính trị trong đoàn viên, thanh niên gắn với các dịp kỷ niệm các ngày lễ lớn, các sự kiện quan trọng của đất nước với nhiều hình thức: diễn đàn, tọa đàm, triển lãm hình ảnh, hội thi, hội diễn ca khúc cách mạng, thi sáng tác, thi tìm hiểu kiến thức, vận động sử dụng hình ảnh cờ Tổ quốc trên mạng xã hội...

- Tham gia và tổ chức các hoạt động về nguồn: thăm hỏi gia đình chính sách, phụng dưỡng bà mẹ Việt Nam anh hùng, thăm các di tích lịch sử; vận động thực hiện các công trình sinh viên tình nguyện tại các vùng căn cứ cách mạng, hỗ trợ cuộc sống các gia đình có công với cách mạng; tham gia tích cực “Lễ thắp nến tri ân các anh hùng liệt sĩ” vào dịp 27/7 hàng năm; tổ chức cho đoàn viên, thanh niên tham quan các bảo tàng trên địa bàn trong các đợt sinh hoạt đầu khóa, đầu năm học.

- Tham gia và tổ chức các hoạt động giúp đoàn viên, thanh niên hiểu biết thêm về lịch sử, văn hóa dân tộc: tổ chức các hình thức thi trực tuyến, các sản phẩm sáng tạo; lồng ghép nội dung lịch sử, văn hóa trong các sân chơi của đoàn viên, thanh niên; phối hợp tổ chức các chương trình biểu diễn nghệ thuật, giới thiệu các tác phẩm văn học, sân khấu có đề tài lịch sử… theo định kỳ hàng năm.

- Tham gia và tổ chức các hoạt động hướng về biên giới, biển đảo: các diễn đàn thông tin tình hình biên giới, biển đảo; các hoạt động tình nguyện tại các địa phương biên giới, các vùng biển đảo; triển lãm hình ảnh về biển đảo Việt Nam; thực hiện các công trình nghiên cứu khoa học giải quyết các vấn đề cấp thiết tại biển, đảo Tổ quốc; tặng cờ Tổ quốc cho ngư dân, cho các cột cờ tại các đảo tiền tiêu; tham gia “Hành trình tuổi trẻ vì biển đảo quê hương”, “Sinh viên với biển đảo Tổ quốc”, vận động nguồn lực xây dựng các cột cờ Tổ quốc tại các đảo tiền tiêu.

- Tham gia và tổ chức các hoạt động góp phần quảng bá văn hóa Việt Nam đến bạn bè thế giới: Tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa với sinh viên khu vực và thế giới; thiết kế các sản phẩm quảng bá văn hóa Việt Nam; giới thiệu văn hóa Việt Nam cho sinh viên nước ngoài đang theo học tại trường; tổ chức ngày hội giao lưu văn hóa.

Thứ ba, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên:

- Tham gia và tổ chức giáo dục pháp luật, ý thức chấp hành pháp luật cho đoàn viên, thanh niên thông qua các cuộc thi, diễn đàn, ngày hội.

- Tham gia và tổ chức các hoạt động giáo dục tinh thần tương thân tương ái, sẻ chia, trách nhiệm với cộng đồng trong đoàn viên, thanh niên: chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè, chương trình Tiếp sức mùa thi, chiến dịch Xuân tình nguyện, tình nguyện Mùa đông; hiến máu tình nguyện; hỗ trợ giúp đỡ đồng bào vùng thiên tai, lũ lụt, vùng khó khăn; giúp đỡ các đối tượng có hoàn cảnh khó khăn trong xã hội như người già neo đơn, trẻ em mồ côi, những người bệnh hiểm nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.

- Phát hiện, giới thiệu các hành động đẹp, các gương người tốt, việc tốt trong đoàn viên, thanh niên: tuyên dương kịp thời các đoàn viên, thanh niên có hành động đẹp; tham gia tích cực cuộc thi “Tuổi trẻ Việt Nam và những câu chuyện đẹp”; chương trình “Thắp sáng ước mơ sinh viên Việt Nam”; có hình thức giới thiệu trên bảng tin, website, giao lưu trong các đợt sinh hoạt tập trung; lựa chọn các thói quen tốt cần có trong đoàn viên, thanh niên để tuyên truyền, vận động đoàn viên, thanh niên thực hiện.

- Tổ chức các sân chơi văn hóa, thể dục thể thao lành mạnh, trang bị kỹ năng thực hành xã hội cho đoàn viên, thanh niên. Thường xuyên đổi mới trong tổ chức các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao trong đoàn viên, thanh niên. Coi trọng việc nắm bắt và định hướng xu thế hoạt động mới của giới trẻ, đảm bảo các giải pháp đáp ứng của tổ chức Đoàn phù hợp với nhu cầu chính đáng của đoàn viên, thanh niên.        

- Tăng cường tuyên truyền, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên qua các phương tiện thông tin đại chúng, internet, mạng xã hội: lập fangage, chia sẻ thông tin, sử dụng các trang cá nhân của lực lượng nòng cốt, cán bộ Đoàn để tuyên truyền, giới thiệu hoạt động, định hướng sinh viên; phối hợp với các đơn vị truyền thông, báo chí xây dựng các tuyến bài giới thiệu chuyên mục gương người tốt, việc tốt, gương sống đẹp của đoàn viên, thanh niên; xây dựng chuyên mục “Đoàn viên, thanh niên sống đẹp” trên các tờ thông tin nội bộ, ấn phẩm của trường; xây dựng các đoạn phim, clip, trailer tuyên truyền, giới thiệu các hoạt động góp phần giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên và các đoàn viên, thanh niên viên tiêu biểu, điển hình trong học tập, rèn luyện, đăng tải trên các trang mạng xã hội, website nhà trường, website Đoàn. Thông qua mạng xã hội, tổ chức Đoàn và các cán bộ Hội nắm và định hướng thông tin cho đoàn viên, thanh niên. Tổ chức các hoạt động cổ vũ xây dựng và thực hành văn hóa ứng xử, văn hóa mạng xã hội. 

- Đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực, sai trái trong đoàn viên, thanh niên hoặc trong xã hội tác động đến đoàn viên, thanh niên qua các hình thức như: diễn đàn sinh viên, các bài viết trao đổi trên mạng xã hội, tập san, website nhà trường, Đoàn- Hội, vận động trực tiếp sinh viên,...

Thứ tư, nâng cao hiệu quả công tác phối hợp với các ngành liên quan:

- Đẩy mạnh các hoạt động phối hợp với các cơ quan chức năng trong công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho đoàn viên, thanh niên; thường xuyên nắm bắt, định hướng, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá kết quả công tác này: triển khai sâu, rộng cuộc vận động “Tuổi trẻ học tập và làm theo lời Bác”; “Nhật ký làm theo lời Bác”; “Mỗi tháng một câu chuyện về Bác”; “Quỹ tiết kiệm làm theo gương Bác”, “Hành trình thanh niên làm theo lời Bác”; “Sinh viên xây dựng môi trường sư phạm thân thiện, lành mạnh”, các hoạt động về xây dựng “Văn hóa học đường”; đổi mới phương pháp giảng dạy các môn lý luận chính trị, tư tưởng Hồ Chí Minh, trong đó tích cực triển khai các cuộc thi, hội thi để nâng cao hiệu quả giáo dục các môn học này; tăng cường sự tham gia của tổ chức Đoàn vào công tác bồi dưỡng lý tưởng cách mạng, giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa của nhà trường.

- Thường xuyên chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, lành mạnh cho đoàn viên, thanh niên; kết hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và xã hội trong việc giáo dục, rèn luyện đạo đức, lối sống cho thanh niên; phát huy vai trò tự học tập, tự du dưỡng, rèn luyện đạo đức, lối sống của thanh niên. Phối hợp với Hội Sinh viên các cấp trong triển khai Đề án “Tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên, giai đoạn 2013- 2020” của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh và Chương trình hành động số 33- CTr/TWĐTN- BTG của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện Chỉ thị số 42- CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015- 2030”; đẩy mạnh thực hiện cuộc vận động “Tuổi trẻ Việt Nam học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”.

Thứ năm, thực hiện tốt Chương trình rèn luyện đoàn viên giai đoạn 2018-2020:

Thực hiện tốt Chương trình rèn luyện đoàn viên giai đoạn 2018 – 2022 (có 5 nội dung với 23 tiêu chí để đoàn viên lựa chọn đăng ký rèn luyện, gồm: Rèn luyện về lý tưởng cách mạng, nhận thức chính trị; Rèn luyện về đạo đức, lối sống, tác phong đoàn viên; Rèn luyện về chuyên môn, nghiệp vụ; Rèn luyện về sức khỏe; Rèn luyện ý thức trong xây dựng tổ chức Đoàn [4] và gắn với việc thực hiện giá trị hình mẫu Người thanh niên mới Việt Nam nói chung và Tiền Giang nói riêng “Yêu nước - Bản lĩnh - Hiếu thảo - Tình nguyện”. Đây là trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi đoàn viên, không phải chỉ thực hiện trong thời gian ngắn mà là cả một quá trình tự rèn luyện, phấn đấu, đòi hỏi phải có quyết tâm và giải pháp phù hợp.

3. Kết luận

Tác phẩm “Ðạo đức cách mạng” là chỉ dẫn quý báu về việc tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của người cán bộ, đảng viên, trong đó có đoàn viên, thanh niên. Vận dụng giá trị tác phẩm “Đạo đức cách mạng” của Bác Hồ vào việc giáo dục rèn luyện đạo đức cách mạng cho đoàn viên, thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hoá, hội nhập kinh tế thế giới là góp phần đào tạo, giáo dục thế hệ thanh niên vừa “hồng”, vừa “chuyên”, xứng đáng với mong ước của Bác Hồ kính yêu.

Thế hệ đoàn viên, thanh niên Việt Nam hiện nay chính là lực lượng lao động chủ chốt, là những người làm chủ đất nước trong thời gian tới. Để gánh vác trọng trách ấy, bên cạnh việc tích cực học tập nâng cao trình độ, trau dồi chuyên môn, nghiệp vụ, mỗi đoàn viên, thanh niên cần không ngừng tu dưỡng đạo đức cách mạng để hoàn thiện nhân cách. Đó cũng chính là nguyên tắc xây dựng “đạo đức mới” của Chủ tịch Hồ Chí Minh, với nội dung cơ bản cần tu dưỡng là biết sống có lý tưởng, có thái độ chính trị đúng đắn và thực hành những chuẩn mực đạo đức của con người Việt Nam mới.

 

Tài liệu tham khảo

1. Chỉ thị số 42-CT/TW ngày 23/4/2015 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ, giai đoạn 2015-2030”.

2. Chỉ thị 05-CT/TW ngày 15/5/2016 của Bộ Chính trị về “Đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”.

3. Chương trình hành động số 33- CTr/TWĐTN- BTG của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh thực hiện Chỉ thị số 42- CT/TW của Ban Bí thư Trung ương Đảng về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống văn hóa cho thế hệ trẻ giai đoạn 2015-2030”.

4. Đề án “Tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống cho thanh, thiếu niên và nhi đồng, giai đoạn 2015- 2020” của Thủ tướng Chính phủ.

5. Đề án “Tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống, bồi dưỡng lý tưởng cách mạng cho thanh thiếu niên, giai đoạn 2013- 2020” của Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.

6. Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, tập11.

7. Hướng dẫn số 13-HD/TWĐTN-BTC, ngày 20/6/2018 của Ban Bí thư Trung ương Đoàn về việc “Thực hiện Chương trình rèn luyện đoàn viên giai đoạn 2018-2022”.

8. Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.

9. Nhiều tác giả, Học tập tấm gương đạo đức Bác Hồ, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2006.

 

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb. Chính trị Quốc gia, Hà Nội, 2011, tập11, tr.603-612 (Tất cả các câu trích trong bài thuộc tác phẩm, không chú dẫn lại).

[2] Dẫn theo Báo Nhân Dân (2019), “Giá trị quý báu của tác phẩm Ðạo đức cách mạng đối với công tác xây dựng Ðảng”, nguồn: http://www.nhandan.com.vn/chinhtri/item/38655002-gia-tri-quy-bau-cua-tac-pham-%C3%B0ao-duc-cach-mang-doi-voi-cong-tac-xay-dung-%C3%B0ang.html, truy cập ngày 3 tháng 1 năm 2019.

[3] “Vừa hồng vừa chuyên” có nghĩa là “vừa có đức vừa có tài”.

[4] Dẫn theo “Tỉnh đoàn Tiền Giang ban hành hướng dẫn thực hiện Chương trình rèn luyện đoàn viên giai đoạn 2018 - 2022”; nguồn: http://www.tgu.edu.vn/topic/?11474; truy cập ngày 4 tháng 9 năm 2019.

VĨNH SƠN

Đoàn thanh niên