Tag

Chia sẻ

Mỹ Tho

26-08-2015

Nhận thức, bảo vệ và làm cho Mỹ Tho mãi đẹp

            
 

Mỹ Tho đẹp từ cái tên của nó, hai chữ Mỹ Tho đã bao hàm cái đẹp rồi.

Nhận thức được điều này, những tiền nhân đi khai phá đất phương Nam đã xây dựng và để lại một Mỹ Tho đại phố với nhiều thành tựu về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội, giáo dục, quân sự, v.v…

Ngày nay, để cho Mỹ Tho mãi đẹp mọi người, mọi nhà cần ra sức thực hiện phương châm hành động sau đây: “Hãy cùng nhau nhận thức cái đẹp, bảo vệ cái đẹp và làm cho Mỹ Tho mãi đẹp”.

 

1. Nhận thức và bảo vệ cái đẹp của Mỹ Tho

1.1. Lịch sử hình thành Mỹ Tho gắn liền với kinh tế - thương mại

Từ thế kỷ 17, Mỹ Tho đã được lưu dân người Việt từ miền Trung, miền Bắc vào khai hoang, lập ấp. Trải qua quá trình lao động gian khổ, anh dũng, bền bĩ và sáng tạo,cùng với một số chính sách khuyến khích khai hoang của chúa Nguyễn, lưu dân người Việt đã biến Mỹ Tho, từ một vùng đất hoang vu trở thành nơi trù phú, có nền sản xuất nông nghiệp phát triển và đời sống của cư dân  ngày càng ổn định.

Năm 1679, một nhóm người Minh hương, được sự cho phép của chúa Nguyễn, đã vào Mỹ Tho lập nghiệp. Ở vùng đất mới, được sự bảo trợ của chính quyền chúa Nguyễn và sự cưu mang, đùm bọc của người Việt, số người Minh hương này chuyên về hoạt động thương mại. Trên cơ sở đó,  Mỹ Tho đại phố tức chợ phố lớn Mỹ Tho được thành lập ở làng Mỹ Chánh, huyện Kiến Hòa[1]. Lúc bấy giờ, Mỹ Tho đại phố là một trong hai trung tâm kinh tế - thương mãi lớn nhất ở  Nam bộ. Trịnh Hoài Đức trong quyển Gia Định thành thông chí mô tả sự phồn thịnh của Mỹ Tho đại phố như sau: “Mỹ Tho đại phố có nhà ngói cột chạm, đình cao, chùa rộng.... ghe thuyền sông biển ở các ngả đến đậu đông đúc, làm thành một chốn đại đô hội, phồn hoa huyên náo...” và “phàm thuyền buôn các nơi qua lại phải đậu nghỉ ở sông Mỹ Tho, hóng mát, xem trăng, đợi con nước lên, thuận dòng lên tây hay xuống đông”.

Sự sung thịnh của chợ Mỹ Tho chứng tỏ sản xuất nông nghiệp và nền kinh tế hàng hóa ở đây đã có những bước phát triển đáng kể. Nông sản không chỉ đủ dùng cho nhu cầu của cư dân Mỹ Tho, mà còn dư ra với số lượng lớn, trở thành hàng hóa được buôn bán trên thị trường cả nước và xuất khẩu ra nước ngoài. Như vậy, thế mạnh vượt trội của Mỹ Tho đại phố là thương mãi; và thương mãi ở đây đã vươn ra tầm thế giới. Thế mạnh đó bắt nguồn từ sự gắn kết giữa sản xuất nông nghiệp với chế biến và xuất khẩu nông sản, nhất là thóc gạo, cau khô và thủy sản.

Trên cơ sở đó, năm 1781, lỵ sở của dinh Trấn Định từ giồng Kiến Định (nay là thị trấn Tân Hiệp, huyện Châu Thành) được dời về thôn Mỹ Chánh – chợ Mỹ Tho (nay thuộc phường 2 và phường 8, TP Mỹ Tho). Từ đó, Mỹ Tho trở thành trung tâm chánh trị, kinh tế và văn hóa của cả một vùng, mà ngày nay là tỉnh Tiền Giang. Tiếp theo, năm 1792, cũng ngay tại lỵ sở của dinh Trấn Định, thành Mỹ Tho được dựng lên. Lúc bấy giờ, cả Nam bộ chỉ có hai thành được xây dựng với quy mô lớn là thành Mỹ Tho và thành Gia Định. Thành Mỹ Tho do Trần Văn Học vẽ kiểu theo phương pháp đồ họa phương Tây, có tham khảo kiểu thành vô băng (vauban) của Pháp. Theo quyển Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức, thành Mỹ Tho được đắp bằng đất, có hình vuông, chu vi 998 tầm (khoảng 2.000 m), có mở hai cửa, tại cửa có cầu gỗ bắc ngang qua hào, hào thành rộng 8 tầm (khoảng 16 m), sâu 1 tầm (khoảng 2 m). Trong thành có dinh thự của quan lại, kho gạo, kho thuốc đạn, doanh trại của quân lính; trên mặt của bốn tường thành có bố trí súng thần công với hoả lực rất mạnh[2].

Như vậy, đến cuối thế kỷ 18, do đã có phố chợ buôn bán náo nhiệt; đã có hệ thống hành chánh hoàn chỉnh và đã có ngôi thành kiên cố với đội quân thường trực bảo vệ thì Mỹ Tho đã trở thành một đô thị đích thực.

         Năm 1808, trấn Định Tường được thành lập; và lỵ sở của trấn vẫn được đặt tại thôn Mỹ Chánh - chợ Mỹ Tho. Năm 1826, do yêu cầu phát triển của đô thị Mỹ Tho, vua Minh Mạng cho dời lỵ sở của trấn Định Tường tử nơi cũ sang địa điểm mới tại hai thôn Điều Hòa và Bình Tạo (nay thuộc các phường 1, 4, 7, TP Mỹ Tho). Theo đó, thành Định Tường được dựng lên. Thành này do Tổng trấn Gia Định thành Lê Văn Duyệt trực tiếp chỉ huy khoảng 11.000 nhân công xây dựng. Theo quyển Đại Nam nhất thống chí, thành Định Tường được đắp bằng đất, hình vuông, chu vi 320 trượng (khoảng 2.000 m), cao 9 thước 5 tấc (khoảng 4,5 m), mở 4 cửa, hào rộng 8 trượng (khoảng 3 m), sâu 6 thước 5 tấc (khoảng 3 m)[3]. Trong quyển “Lịch sử cuộc viễn chinh Nam Kỳ năm 1861”, Léopold Pallu mô tả ngôi thành như sau: “Thành Mỹ Tho xây theo lối châu Âu. Thành vuông vức, có ụ làm pháo đài. Hào chung quanh rộng có nước, tường thành cao và rất dày. Xung quanh thành là đầm lầy. Khí giới của thành có đại pháo nòng lớn. Thành kiểm soát hết sông Tiền Giang và các đường thuỷ đổ vào sông này”. 

     Tại lỵ sở  mới, ngoài việc xây dựng tỉnh thành, chính quyền nhà Nguyễn còn tiến hành xây dựng các công trình khác nhằm phục vụ cho mục đích phát triển kinh tế và văn hóa, như trường học của tỉnh (1826), đàn Tiên nông thờ thần Nông (1832), đàn Xã tắc thờ thần Đất nước (1833), chợ, cửa quan thu thuế (1835), miếu Thành hoàng (1848), v.v…

Tiếp theo các thế kỷ trước, trong nửa đầu thế kỷ XIX, Mỹ Tho vẫn là một đô thị lớn về thương mãi ở Nam Kỳ. Trong quyển  “Lịch sử cuộc viễn chinh Nam Kỳ năm 1861”, Léopold Pallu viết: “Sài Gòn là trung tâm quân sự, Mỹ Tho là trung tâm thương mãi. Các ghe thuyền của người Nhật Bản, người Trung Hoa, người An Nam, người Xiêm (Thái Lan) có đáy cạn dễ di chuyển trên sông gần nơi sản xuất gạo, khiến cho Mỹ Tho trở thành trung tâm buôn bán lớn nhất của Nam kỳ, trước khi người Âu đến ... Mỹ tho còn là vựa thóc lại vừa là thị trường lúa gạo quan trọng của cả An Nam…Mỹ Tho là một vùng có nhà cửa rộng lớn, lợp bằng là dừa nước theo theo tập quán. Nhưng dọc theo bờ kinh Bưu Điện (Arroyo de la Poste hay kinh Bảo Định), nhà cửa thanh nhã hơn nhiều, mái lợp ngói giữa những vườn dừa, vườn cau, tất cả có vẻ trang nhã, phong lưu, đôi khi giàu có. Có thể so sánh với cảnh phồn hoa đô hội của Chợ Quán và kinh Tàu Hủ ở Sài Gòn....

Vào đầu thế kỷ XX, Mỹ Tho là địa bàn trung chuyển quan trọng nhất nối Sài Gòn với các tỉnh miền Tây Nam Kỳ và ngược lại bằng hệ thống hạ tầng kinh tế - kỹ thuật phát triển: đường xe lửa Sài Gòn – Mỹ Tho, được xem là đường xe lửa được hình thành đầu tiên ở Việt Nam; và  đường tàu thủy Mỹ Tho - Nam Vang. Quyển “Địa phương chí tỉnh Mỹ Tho năm 1902” (“Monographie de la province de Mitho 1902”) cho biết: “...Vị trí của Mỹ Tho thật tuyệt diệu. Nó chiếm một vị thế trung chuyển quan trọng vào bậc nhất cho các loại ghe chài to lớn từ miền Tây lên Chợ Lớn (Sài Gòn) qua con kinh Bảo Định và con kinh Chợ Gạo. Mỹ Tho lại có con đường sắt đầu tiên của Đông Dương, con đường sắt Sài Gòn - Mỹ Tho và con đường thủy nối liền Sài Gòn và các tỉnh miền Tây lên tận Pnôm Penh qua bến tàu lục tỉnh Mỹ Tho...”.

Nông sản, nhất là thóc gạo, là mặt hàng được buôn bán chủ yếu tại Mỹ Tho. Địa phương chí tỉnh Mỹ Tho năm 1902 viết : “Việc thương mãi tổng quát của chợ Mỹ Tho, trước hết là việc xuất cảng lúa gạo. Lúa gạo được sơ chế; và sau đó, được chuyển về địa chỉ của các nhà máy xay xát gạo ở Sài Gòn và Chợ Lớn. Tại đó, gạo được chà sạch; rồi vận chuyển ra Trung kỳ hay Cambốt (Campuchia). Những loại trái cây, lá trầu rang cũng được xuất lên Cambốt”.Quyển Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca của Nguyễn Liêng Phong cũng chép tương tự :

Buổi mơi, buổi tối, buổi trưa,

Tàu đò, xe lửa, rước đưa liền liền.

Đầu đường sáu tỉnh mối giềng,

Tiệm ăn, tiệm ngủ[4] khỏe yên bộ hành”.

Hoạt động buôn bán ở chợ Mỹ Tho diễn ra rất tấp nập. Sau đây là cảnh trên bến dưới thuyền của ngôi chợ này trong quyển Nam kỳ phong tục nhơn vật diễn ca:

Mỹ Tho nguyên tỉnh Định Tường,

Phía tiền một dãy, phố phường quá đông.

Trên bờ hàng hóa thạnh sung,

                                                Dưới sông ghe đậu chật cùng ngoài trong”.

 

 

 

1.2. Mỹ Tho – thành phố Anh hùng

Song song với quá trình khai mở đất đai, nhân dân Mỹ Tho luôn phải đối phó với giặc ngoại xâm. Năm 1705, quân Cao Miên thường kéo đến quấy phá, cướp bóc. Chúa Nguyễn sai Nguyễn Cửu Vân đắp lũy và đào kinh Bảo Định để  chận đánh địch khiến bọn chúng phải đại bại rút quân về nước. Năm 1785, dưới sự chỉ huy của Nguyễn Huệ, nghĩa quân Tây Sơn và nhân dân Mỹ Tho đã đánh bại quân Xiêm xâm lược tại đoạn sông Tiền từ Rạch Gầm đến rạch Xoài Mút. Viết về sự kiện này, sử triều Nguyễn ghi:“Kể từ sau trận Giáp Thìn, người Xiêm sợ quân Tây Sơn như sợ cọp”. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử, nhân dân Mỹ Tho đã cùng với nghĩa quân Tây Sơn đánh bại sự xâm lược hung hãn của bọn phong kiến Xiêm, giữ vững nền độc lập dân tộc và sự toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc; bảo vệ thành quả khai hoang của nhân dân Nam bộ.

Dưới thời thuộc Pháp (1861 – 1954) và dưới thời chính quyền Sài Gòn (1954 – 1975), mặc dù trải qua nhiều lần thay đổi địa giới hành chính và tên gọi, nhưng Mỹ Tho vẫn luôn là tỉnh lỵ. Đối với khu vực, Mỹ Tho là trung tâm của vùng Trung Nam bộ, là đầu mối giao thông thuỷ - bộ nối liền Sài Gòn với các tỉnh miền Tây. Đối với nội tỉnh, Mỹ Tho là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hoá của địa bàn toàn tỉnh. Điều đó đã tạo cho Mỹ Tho có vị trí chiến lược quân sự hết sức quan trọng. Vì thế, cả thực dân Pháp và đế quốc Mỹ đã chọn đặt ở tại Mỹ Tho các cơ quan đầu não của bọn chúng. Thành phố Mỹ Tho từ đó trở thành chiến trường trọng điểm, là nơi diễn ra các cuộc đấu tranh gay go, quyết liệt giữa ta và địch trong suốt thời kỳ tiến hành chiến tranh giải phóng dân tộc.

Có một điều chắc chắn là các phong trào yêu nước và cách mạng của nhân dân thành phố Mỹ Tho chống đế quốc xâm lược đã liên tục nổ ra và nối kết lại thành dòng chảy xuyên suốt chiều dài lịch sử đấu tranh của nhân dân thành phố. Cuộc khởi nghĩa của Thủ khoa Huân và các phong trào Cần Vương, Hội kín, Minh Tân bùng nổ trong nửa sau thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 đều bắt đầu từ Mỹ Tho; và từ đó, lan tỏa đến các địa phương khác trong tỉnh.

Vào những năm 30 của thế kỷ 20, Mỹ Tho vẫn là trung tâm của phong trào yêu nước và cách mạng trong toàn tỉnh. Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (3/2/1930) thì chỉ sau đó 2 tháng (tháng 4/1930) tại thành phố, một số chi bộ Đảng cũng được thành lập, như chi bộ Hãng Xáng, chi bộ Cô le đờ Mỹ Tho (Collège de Mitho - Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu hiện nay), chi bộ Xóm Dầu (phường 3), chi bộ Hóc Đùn (Đạo Thạnh), v.v …

Từ năm 1930 đến năm 1975, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhân dân Mỹ Tho đã tích cực tham gia phong trào cách mạng, trải qua nhiều hy sinh, gian khổ, cùng với nhân cả nước liên tiếp giành những thắng lợi rực rỡ trong sự nghiệp giải phóng dân tộc.  

Với những thành tích vang dội, oanh liệt trong công cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, thành phố Mỹ Tho đã được Đảng và Nhà nước ta phong tặng danh hiệu cao quý: thành phố Anh hùng. Mỹ Tho có cái đẹp trong sự oai hùng, lẫm liệt.

1.3. Mỹ Tho – nhìn từ góc độ văn hóa và môi trường sinh thái

Từ lâu, Mỹ Tho đã đi vào ca dao và thi ca với vẻ đẹp đằm thắm, nền nã và thơ mộng. Đó là lời của cô gái Mỹ Tho dịu dàng, chung thủy khi động viên tinh thần dân tộc, yêu nước đối với người yêu:

Đèn Sài Gòn, ngọn xanh, ngọn đỏ,

Đèn Mỹ Tho, ngọn tỏ, ngọn lu.

Anh về học lấy chữ Nhu,

Chín trăng em đợi, mười thu em chờ.

(Ca dao)

Đó cũng là cô gái Mỹ Tho có sắc đẹp rạng ngời, nhưng anh dũng tuyệt vời trong công cuộc chống ngoại xâm:

Gái Mỹ Tho mày tằm, mắt phụng

Giặc đến nhà chẳng vụng huơ đao.

(Ca dao)

Về thi ca, lần đầu tiên, địa danh Mỹ Tho đã được xuất hiện ở bài thơ “Mỹ Tho dạ vũ” trong bộ “Cấn Trai thi tập” của Trịnh Hoài Đức (1765-1825), một đại trọng thần của nhà Nguyễn dưới hai triều vua Gia Long và Minh Mạng:

Mỹ Tho dạ vũ

Trạc anh[5] xướng bãi nguyệt trầm tê (tây),

Tiêu tích Tho giang[6] vũ chính thê.

Hòe thị[7] trào đôi du[8] giáp quán,

Tông kiều[9] vân ủng thạch ngưu[10] nê.

Quang hàn liễu[11] phố ngư thuyền hỏa,

Thanh thấp mai thành[12] thú trại bề.

Vạn khoảnh minh triêu trình hợp dĩnh,

Tang lâm[13] vô sự đảo kiền tê.

Bản dịch thơ của Hoài Anh:

Mưa đêm ở Mỹ Tho

Khúc “giặt dải mũ” hát xong,

Nhìn ra trăng đã lặn vùng trời tây.

Chợ Hòe triều mới dâng đầy,

Quả du dồn đống phơi bày đường trơ.

Cầu Tông mây phủ mịt mờ,

Che hình trâu đá sau mưa lấm bùn.

Lửa thuyền chài bến liễu vờn,

Thành mai vọng gác trống dồn tong tong.

Sáng nom lúa trỗ đòng đòng,

Cần chi cầu đảo nhọc lòng rừng Tang.

Bản dịch thơ của Huỳnh Minh Đức:

Mưa đêm ở Mỹ Tho

Hát khúc “trạc anh”, trăng gác tê,

Mưa đêm sông Mỹ kéo lê thê.

Nước giăng Hòe thị, du thành đống,

Mây phủ Tông kiều, trâu bị che.

Bến liễu, lửa chày soi bóng lạnh,

Thành mai, tiếng trống vọng tư bề.

Sáng mai lúa trổ tràn đồng ruộng,

Đâu phải Tang Lâm đợi mưa về.

Nhà thơ Học Lạc đã mô tả vẻ đẹp và sự sự sung thịnh của Mỹ Tho vào đầu thế kỷ XX trong bài thơ “Tức cảnh Mỹ Tho”; và lúc ấy, Mỹ Tho chỉ kém Sài Gòn mà thôi:

Trên Sài Gòn, dưới Mỹ Tho,

Đâu đâu phong cảnh cũng nhường cho. 

Lớn ròng chung rạch chia đôi ngả, 

Cũ mới phân nhau cũng một đò. 

Phố cất vẽ vời xanh tựa lục, 

Buồm dong lên xuống trắng như cò. 

Đắc tình trạo tử[14] quên mưa nắng, 

Dắn dỏi đua nhau tiếng hát hò.

Nhà thơ nổi tiếng Xuân Diệu, năm 1940, khi đến Mỹ Tho làm việc đã có những vần thơ tuyệt tác về dòng sông Tiền giao hòa với dòng Bảo Định[15], tạo nên một khung cảnh trời mây, cây trái, sông nước hữu tình:

Mỹ Tho bóng mát đường cây,

Nước sông Bảo Định dồn mây với thuyền.

Cầu Quay phố xá hai bên,

Ta không buôn bán, chỉ ghiền văn thơ.

 Năm 1976, nhà thơ Nông Quốc Chấn đến thăm Mỹ Tho và đã cảm nhận tình đất, tình người ở đây. Đó là sự hồn hậu, nồng ấm, phóng khoáng, thủy chung, bất khuất  và kiên cường:

Mời bạn ghé nhà tôi quê Mỹ Tho,

Ngã ba rẽ trái một đường to.

Dừa đang độ ngọt, xoài đang chín,

Đất của những người yêu tự do.

Mỹ Tho có nhiều khu vui chơi, du lịch nổi tiếng, như: chùa Vĩnh Tràng, Trại rắn Đồng Tâm, khu vui chơi tổng hợp và du lịch miệt vườn sông nước Cửu Long đặt tại cù lao Thới Sơn với các cồn, như cồn Long, cồn Lân, cồn Quy, cồn Phụng hợp thành vùng đất tứ linh vô cùng độc đáo. Thật là:

Mỹ Tho cảnh đẹp người xinh

Quyện lòng du khách gợi tình nước non.

Ở Mỹ Tho, vẻ đẹp từ thiên nhiên ban tặng gắn kết hài hòa với vẻ đẹp cổ kính của những công trình kiến trúc độc đáo, như chùa Vĩnh Tràng (xã Mỹ Phong), chùa Bửu Lâm (phường 3), chùa Ông (phường 8, phía sau Chợ Cũ), tòa nhà làm việc của Ủy ban nhân dân tỉnh (Công quán), tòa nhà Bảo tàng tỉnh, Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu (Collège de Mitho), v.v… Vẻ đẹp của Mỹ Tho còn được tôn thêm bởi những công viên rợp bóng cây xanh mát, như công viên Lạc Hồng, công viên Giếng Nước, công viên cầu Rạch Miễu, v.v… Đặc biệt, trong lòng nội ô Mỹ Tho còn hai giếng nước, nguyên là hào thành của thành Mỹ Tho xưa, chất đầy giá trị về cảnh quan môi trường và sự sống.

Mỹ Tho còn là “đất học”, người dân Mỹ Tho có truyền thống hiếu học, nhiều người đỗ đạt, thành tài, nhiều sĩ phu yêu nước đã phục vụ quên mình cho đất nước nói chung và cho Mỹ Tho nói riêng. Collège de Mitho được thành lập năm 1879; đây là trường trung học theo giáo dục phương Tây được thành lập đầu tiên ở Việt Nam. Tuy trường do người Pháp thành lập; nhưng tuyệt đại đa số học sinh của trường với tinh thần dân tộc sâu đậm đã tích cực tham gia các phong trào yêu nước và cách mạng; trong đó có những trí thức nổi tiếng có những đóng góp quan trọng cho đất nước, xứng đáng với truyền thống cao quý của trường: Cách mạng – Dạy giỏi – Học giỏi. Ở đây, vẻ đẹp văn hóa của người trí thức nhập hòa với vẻ đẹp anh hùng cách mạng của người chiến sĩ cộng sản kiên cường.

1.4. Mỹ Tho – vang danh một đặc sản

Đó là hủ tiếu Mỹ Tho. Đây là món ăn truyền thống, nổi tiếng cả nước và trên thế giới.

Điều đặc biệt là, sợi bánh hủ tiếu Mỹ Tho được làm từ gạo Gò Cát, thuộc phía đông bắc ngoại thành TP Mỹ Tho (nay là xã Mỹ Phong và Phường 9). Loại gạo này cho sợi hủ tiếu trong, giòn và dai hơn các loại hủ tiếu khác, nhưng lại không quá dai như miến (bún Tàu).

Một trong những người làm sợi bánh hủ tiếu thủ công lâu đời nhất TP Mỹ Tho là ông Huỳnh Tài Phúc (65 tuổi). Ông cho biết khi ông sinh ra thì cha mẹ ông đã sống bằng nghề làm sợi bánh hủ tiếu ngay tại nhà. Gia đình ông Phúc đã có trên 70 năm làm hủ tiếu, hiện đang truyền đến đời thứ ba là các con ông. Người dân Mỹ Tho vẫn quen gọi đây là lò hủ tiếu Chín Xé. Tại nhà ông Phúc có một lò sản xuất bánh hủ tiếu thủ công (chỉ trừ khâu xay bột và cắt bánh tráng thành sợi hủ tiếu thì làm bằng máy) được xây dựng hàng chục năm về trước. Đó là một lò đốt trấu xây bằng gạch, bốn cái khuôn tráng bột và hấp cho chín trước khi đem phơi, hàng trăm vỉ đan bằng tre dùng để phơi bánh tráng. Những người con của ông Phúc trực tiếp làm hủ tiếu và chở đi bỏ mối cho các tiệm hủ tiếu, tiệm phở suốt từ 4g-16g hằng ngày, không thuê nhân công nào.

“Ngày xưa cha mẹ tôi làm hủ tiếu bằng cách nào thì bây giờ tôi và các con cũng làm như vậy. Chỉ có khác một chi tiết là hồi xưa cắt bánh tráng thành sợi hủ tiếu bằng dao, bây giờ cắt bằng máy nhanh hơn, sợi nhỏ và đều hơn” - ông Phúc nói. Hỏi vì sao không sản xuất hủ tiếu bằng máy như các nơi khác, ông Phúc cho rằng hủ tiếu Mỹ Tho ngày xưa nổi tiếng nhờ làm bằng thủ công, có những bí quyết riêng, nếu làm bằng máy không chắc sẽ ngon bằng. “Không phải tôi không có vốn đầu tư máy, nhưng tôi vẫn làm thủ công vì muốn giữ những cái được gọi là cốt cách của hủ tiếu Mỹ Tho cho người dân thưởng thức” - ông Phúc khẳng định.

Theo ông Phúc, sở dĩ hủ tiếu Mỹ Tho ngon nổi tiếng cả châu Á là do bánh hủ tiếu được làm bằng bột gạo, không pha bột mì, bột lọc; sợi hủ tiếu trong, dai, không mặn, không chua, có mùi thơm của gạo. Ngoài ra, nước lèo phải ngon nữa. Khi chan nước lèo vào tô thì sợi hủ tiếu nở ra, nước thấm vào nhưng sợi vẫn dai thì ăn mới ngon. “Còn nếu nước ra nước, bánh ra bánh hoặc bánh hủ tiếu gặp nước lèo thì rã ra, có vị mặn, vị chua coi như thất bại” - ông Phúc nói. Nhiều tiệm bán hủ tiếu rất nổi tiếng ở Mỹ Tho như Quần Ký (Ngô Quyền), phở Đồng Thanh (Lý Thường Kiệt)... cho biết sợi hủ tiếu do lò Chín Xé sản xuất luôn đạt được các tiêu chí “trong, dai tự nhiên, thơm, không chua, không mặn”.

Để sản xuất sợi hủ tiếu ngon, khâu đầu tiên là phải chọn được gạo ngon, mà theo ông Phúc, đó là loại gạo có nhiều tinh bột, gạo nấu nở nhưng cứng cơm. Chưa hết, khâu tráng bột lên khuôn là quan trọng nhất, quyết định lô hủ tiếu đó có dai, trong hay không. Bột gạo không nên trộn thêm bất cứ loại bột khác nào để giúp sợi hủ tiếu dai mà phải dùng lửa để điều chỉnh. Nhiệt độ của lò khi tráng bột lên khuôn để hấp phải đạt 120OC trở lên. Nếu nhiệt độ quá thấp bánh sẽ không dai, sợi hủ tiếu bị đục thì coi như thất bại. Khi bánh tráng được hấp chín dùng ống tre cuộn lại, sau đó trải trên vỉ tre rồi đem ra phơi nắng khoảng ba giờ. Sau đó gỡ bánh tráng ra, đưa vào máy cắt sợi là xong[16].

Nước lèo có vai trò làm “nền” cho sợi hủ tiếu Mĩ Tho phát huy sức hấp dẫn. Nước lèo của hủ tiếu Mĩ Tho có vị ngọt đậm đà do được ninh với xương tuỷ heo, giò heo và khô mực nướng cùng với củ cải, lại thêm củ hành phi mỡ heo và hành lá xắt nhuyễn chấy mỡ, giúp tô hủ tiếu béo ngậy và thơm lừng. Theo bà Đặng Mỹ Hương, “truyền nhân” đời thứ tư của quán hủ tiếu nổi tiếng Quần Ký, ngoài bánh hủ tiếu thơm, trong, dai tự nhiên, hủ tiếu Mỹ Tho được nhiều thực khách đánh giá cao là nhờ nước lèo. Bà cho biết: “Hơn 50 năm qua, gia đình tôi nấu nước lèo tuân thủ một bài của ông bà truyền lại. Nước lèo ngon thì phải hầm với xương 2-3 giờ, kèm theo là thịt, lòng heo, tôm khô, mực khô. Nước lèo sau khi hầm sẽ có màu thịt, xương, tủy tan ra hòa vào nước lèo. Nếu nước lèo trong quá sẽ không ngon do hầm ít xương, thịt”. Cũng theo bà Hương, nước lèo ngọt nhờ xương, thịt chứ không phải đường hay bột ngọt, do đó không nên lạm dụng những gia vị này. “Mỗi ngày tôi sử dụng hơn 20kg xương mới đủ làm cho nồi nước lèo ngọt. Suốt quá trình hầm xương phải thường xuyên vớt bọt bỏ thì nước lèo mới trong. Lượng nước lèo này chỉ dùng cho hơn 100 tô hủ tiếu. Nếu lạm dụng đường và bột ngọt thì ăn vào sẽ có cảm giác gắt ở cổ, khách sẽ phản ứng ngay[17]. 

Tô hủ tiếu Mĩ Tho là cả một sự tổng hợp: vừa có chất bột của sợi hủ tiếu, vừa có thịt, tôm, trứng, rau; vừa có vị ngọt của xương và thịt, vị chua của chanh, vị cay của ớt; vừa có màu trắng đục của sợi hủ tiếu, màu trắng sáng của giá, màu xanh của hành lá, màu vàng của nhân trứng cút, màu đỏ của tôm và ớt; mùi thơm của củ hành phi, hành lá, rau cần tàu…

Năm 2009, hủ tiếu Mỹ Tho của Tổ hợp tác sản xuất hủ tiếu Mỹ Tho (ấp Hội Gia, xã Mỹ Phong, TP Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang) được Trung tâm Thương hiệu Việt, thuộc Hội liên hiệp Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, cấp giấy chứng nhận “Thương hiệu Việt”. Tháng 3/2014, Tổ chức Kỷ lục châu Á đã trao cúp vinh danh và chứng nhận “Hủ tiếu Mỹ Tho là món ăn đạt giá trị ẩm thực châu Á năm 2013”.

2. Những giải pháp làm cho Mỹ Tho mãi đẹp

Giá trị lịch sử, ý nghĩa - bài học kinh nghiệm lịch sử rút ra từ cách làm đẹp và vẻ đẹp của Mỹ Tho xưa cần được nhận thức đúng đắn để có định hướng đúng và giải pháp khả thi làm cho Mỹ Tho mãi đẹp.

2.1. Phát triển sản xuất và hạ tầng kỹ thuật hiện đại

Mỹ Tho xưa trở thành Đại phố xuất phát từ sản xuất – chế biến – xuất khẩu và gắn liền với quá trính ấy là sự phát triển hiện đại của hệ thống hạ tầng kỹ thuật. Vậy, ngày nay chúng ta cần làm gì?

Các ngành, các cấp và bản thân Đảng bộ, Ủy ban nhân dân thành phố Mỹ Tho, người dân Mỹ Tho phải xác định hướng đi đúng, đồng thời các sở ngành của tỉnh cần phải góp thêm tiếng nói khoa học cho lãnh đạo thành phố Mỹ Tho.

Thiết nghĩ, sự phát triển của Mỹ Tho không thể nằm ngoài quá trình sản xuất và lưu thông. Song, đất nông nghiệp Mỹ Tho không đủ để sản xuất và xuất khẩu với quy mô lớn; Mỹ Tho cũng không thể phát triển công nghiệp chế biến với quy mô lớn vì nhiều lý do, trong đó có vấn đề cảnh quan và môi trường.

Vậy, Mỹ Tho có thể phát ngành nghề nào?

Thực tế, tiềm năng và triển vọng đã, đang và sẽ cho phép Mỹ Tho phát mạnh dịch vụ du lịch – một ngành công nghiệp không khói trên cơ sở hiện đại hóa các cơ sở du lịch hiện có. Khách du lịch trong và ngoài nước đến Mỹ Tho hàng năm đều tăng, nhiều di tích lịch sử - văn hóa kết hợp với phục vụ du lịch cần được trùng tu, nâng cấp và xây mới. Mỹ Tho cần phát triển đa dạng nhiều loại hình du lịch theo tour liên kết và du lịch miệt vườn với nhiều chương trình tour đa dạng, mở rộng liên kết vớithành phố Hồ Chí Minh và thành phố Cần Thơ.Đầu tư khai thác sông Tiền, sông Bảo Định, phát triển vườn cây ăn trái đặc sản khu vực ngoại thành và làng hoa Tân Mỹ Chánh gắn với những giống loài, cây con đặc chủng của sông Tiền (tôm càng xanh, cá hô, cá hú…), những sản phẩm độc đáo từ hoa, trái, kiểng, các món bánh, hủ tiếu độc nhất vô nhị của Tiền Giang để cuốn hút du khách. Lợi thế và tiềm năng đã sẵn có vấn đề là tổ chức, tổ chức và tổ chức!

Mỹ Tho có thể làm đầu mối xuất khẩu nông sản và có thể xuất khẩu tại chỗ một lượng trái cây, thực phẩm chế biến lớn để phục vụ khách du lịch với vai trò là Thủ đô của Miệt Vườn. Chúng ta nghèo vì chưa đảm bảo một hệ thống dịch vụ hoàn chỉnh, hình thức dịch vụ phục vụ du khách còn quá đơn điệu, lạc hậu, trình độ tổ chức phục vụ chưa cao. Nói cách khác là chưa biết tổ chức để khiến cho hàng triệu du khách đến Tiền Giang thích thú ăn tiêu. Một điều đáng tiếc là mỗi năm có hơn một triệu du khách đến Mỹ Tho, nhưng Mỹ Tho không giữ họ lại được để tiêu tiền, v.v…

Mỹ Tho có thể phát triển dịch vụ ngân hàng - tài chính với vai trò đầu mối giao thương ở cửa ngõ của miền Tây. Sự hiện diện tập trung của nhiều ngân hàng trên địa bàn Tiền Giang đang hé lộ khả năng  đó.

Về hạ tầng kỹ thuật, có nên thúc bách Chính phủ tái lập lại đường xe lửa và đường tàu thủy không? Mỹ Tho đã nối với Sài Gòn bằng Quốc lộ 1A và đường cao tốc, Chính phủ đang triển khai đường cao tốc Trung Lương – Cần Thơ và xu hướng chung hiện nay là phát triển giao thông thủy. Thật vậy, nếu có được đường tàu thủy, Mỹ Tho sẽ có điều kiện tiếp nhận thêm hàng triệu lượt khách du lịch/năm; nông sản vùng đồng bằng song Cửu Long sẽ được tiêu thụ tốt ở nhiều thị trường và các quốc gia trong vùng; vị trí trung chuyển sẽ được phát huy, vấn đề an toàn giao thông và nhiều yêu cầu phát triển khác sẽ đáp ứng.

 

2.2. Xúc tiến nhanh dự án chỉnh trang đô thị

Chỉnh trang đô thị, việc quan trọng thứ hai của Mỹ Tho. Trong đó, cần gắn kết sự phát triển của các sở, ngành với quy hoạch tổng thể của Mỹ Tho. Ước chi các sở ngành của tỉnh được xây dựng theo trục hợp lý, ở đó lấy các công trình hiện hữu của Tỉnh ủy và Ủy ban nhân dân tỉnh làm “tiêu điểm”. Thật đáng tiếc khi có quá nhiều công trình rất đẹp của các sở ngành nhưng xây dựng rải rác và nằm lọt thỏm trong khu phố chật hẹp. Cần mở rộng thành phố chủ yếu về phía Tây và phía Bắc. Xây dựng thành phố Mỹ Tho thành trung tâm phát triển kinh tế của khu vực bắc sông Tiền và của tỉnh.

Hơn nữa, đi sâu vào bên trong của thành phố Mỹ Tho là một sự tương phản quá cách biệt với bên ngoài. Một thành phố đã có hơn 300 năm không cho phép chúng ta kéo dài sự cách biệt đó.

Khu vực ngoại thành cần đẩy mạnh việc phát triển nông nghiệp sinh thái đa dạng trên nền rau màu thực phẩm, hoa kiểng, trái cây, chăn nuôi và các dịch vụ khoa học kỹ thuật trong sản xuất. Cùng với huyện Chợ Gạo, huyện Châu Thành hình thành vùng chuyên canh rau sạch chất lượng cao, kết hợp tạo cảnh quan sinh thái phục vụ du lịch.

2.3. Phát triển Mỹ Tho xanh – sạch – đẹp

Đây là chuyện của mọi nhà, mọi người phải chung tay thực hiện. Chính quyền thành phố Mỹ Tho nên có quy định, có kế hoạch thực hiện chung và mọi cơ quan, đơn vị, hộ gia đình và người dân trên địa bàn thành phối Mỹ Tho, đến Mỹ Tho phải chấp hành và thực hiện nghiêm. Kiên quyết xóa bỏ tình trạng người ăn xin lang thang. 

Trước hết các cơ quan tỉnh, trường học… cần trồng cây xanh, cây cảnh, hoa kiểng vừa làm đẹp cơ quan mình, vừa làm đẹp thành phố. Các hộ gia đình cần tạo không gian xanh gắn với khu nhà đẹp và đặc biệt là thực hiện tốt việc sử lý rác và chất thải.

Để Mỹ Tho xanh – sạch – đẹp, mọi người, mọi nhà, mọi ngành phải quan tâm thực hiện từ việc nhỏ nhất đến việc lớn nhất; phải thực hiện thường xuyên, liên tục, mọi lúc, mọi nơi với sự gắn kết giữa mọi nhà. Chẳng hạn như đi trên đường Lê Thị Hồng Gấm chúng ta thấy người thiết kế cống thoát nước thiếu chi tiết chắn rác ở miệng cống và bó vĩa hè dốc đứng, song người thẩm định lẫn người thi công, giám sát thi công, nghiệm thu vẫn để vậy. Sẵn miệng cống hở to, dân tuôn rác xuống, lâu ngày thành thói quen, làm thay đổi chức năng của cống…; bó vĩa hè không tiện dụng, dân phải tự phá bỏ hoặc làm thêm “hạng mục phụ” vừa vi phạm an toàn giao thông, trở ngại giao thông vừa làm bẩn và mất đi vẻ đẹp của đường phố… Việc trồng cây xanh trên đường phố cần theo tuân thủ nghiêm Quy định về quản lý cây xanh đô thị của Chính phủ, tránh việc trồng những loại cây làm hư hỏng vĩa hè, như cây xà cừ (còn gọi là cây sọ khỉ), cây không đẹp, dễ bị sâu đục, như cây viết và cây tỏa mùi hương khó chịu, như cây hoa sữa, v.v...

Để Mỹ Tho thêm đẹp có biết bao nhiêu chuyện mọi người, mọi nhà phải chung tay. Trong đó, không thể thiếu vai trò của nhà quản lý, đơn vị quản lý, trưởng khu phố và ý thức làm chủ của nhân dân.

 

2.4. Đào tạo nhân lực, thu hút sử dụng nhân tài để phát triển Mỹ Tho ngang tầm vị thế và thời đại

Sự phát triển của Mỹ Tho xưa và nay không thể thiếu vai trò của giới sĩ phu; những sĩ phu yêu nước, yêu quê hương không thể không có trách nhiệm với Mỹ Tho. Song Mỹ Tho không thể đánh mất vai trò của mình trong đào tạo nhân lực, thu hút và sử dụng nhân tài.

Trước hết, Mỹ Tho nên gắn kết với các trường trong đào tạo và đạo tạo lại cán bộ, viên chức để đáp ứng một cách thực sự yêu cầu phát triển của Thành phố. Lãnh đạo Thành phố phải hết sức tranh thủ đội ngũ trí thức đang sống và làm việc ở Mỹ Tho, những trí thức gốc Mỹ Tho trong dâng mưu, hiến kế cho mình. Các trường Đại học Tiền Giang, Cao đẳng Nghề, Cao đẳng Y tế, Trường Chính trị và các trường phổ thông không thể thiếu vai trò của mình trong đào tạo, nghiên cứu khoa học góp phấn làm cho Mỹ Tho phát triển bền vững, đàng hoàng hơn, to đẹp hơn ./.

 

                                                                        TS. PHAN VĂN NHẪN

TS. NGUYỄN PHÚC NGHIỆP

(Trường Đại học Tiền Giang)

 


[1] Khu đại phố này kéo dài từ bờ sông Tiền chạy dọc theo đường Nguyễn Huỳnh Đức đến Cầu Vĩ, Gò Cát, tức khu vực xã Mỹ Phong hiện nay.

[2] Thành này tọa lạc giữa các con đường Đinh Bộ Lĩnh (phía Nam), Học Lạc (phía Bắc), Thái Sanh Hạnh (phía Đông), Nguyễn Huỳnh Đức (phía Tây).

[3] Phỏng đoán ngôi thành này nằm lọt khung trong các con đường 30 tháng 4 (phía nam), Lê Đại Hành (phía bắc), Lê Lợi (phía đông), Nam Kỳ Khởi Nghĩa (phía tây).

[4] Khách sạn

[5] Trạc anh: có nghĩa là Giặt dải mũ.

[6] Tho giang: Sông Mỹ Tho.

[7] Hòe thị: Chợ Hòe, ý chỉ chợ Mỹ Tho.

[8] Du: Dầu, mỡ (lấy từ thực vật hoặc động vật), như: “hoa sanh du”  dầu đậu phộng, “trư du”  mỡ heo. Ở đây chỉ một xóm chuyên làm nghề ép dầu. Hiện nay vẫn còn địa danh Xóm Dầu ở khu vực chùa Bửu Lâm, phường 3, TP Mỹ Tho.

[9] Tông kiều: Năm 1792, chính quyền chúa Nguyễn cho xây cầu Quỳ Tông bắc ngang qua rạch Bảo Định. Năm 1801, cầu bị gỡ bỏ do nước xoáy.

[10] Thạch ngưu: Trâu đá.

[11]Liễu: ở đây chỉ cây thủy liễu, tức cây bần.

[12] Mai thành: ý chỉ thành Mỹ Tho. Thành này được xây dựng năm 1792. Sách “Gia Định thành thông chí” của Trịnh Hoài Đức viết: “(thành Mỹ Tho) … có góc cạnh lồi ra hủng vô như hình hoa mai …”

[13] Tang Lâm: Đời Thành Thang nhà Thương (Trung Quốc) bị bảy năm hạn hán, vua quan phải đến rừng Tang làm lễ cầu mưa.

[14] Trạo tử: người đưa đò.

[15] Kinh Bảo Định được đào năm 1705, được nạo vét và mở rộng năm 1819, nối rạch Vũng Gù ở phía bắc (TP Tân An, tỉnh Long An) và rạch Mỹ Tho ở phía nam (TP Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang). Đây là con kinh được đào đầu tiên ở Nam Bộ.

[16]Hủ tiếu Mỹ Tho - đặc sản mới châu Á, Vân Trường, Báo Tuổi Trẻ ra ngày 06/4/2014.

[17] Hủ tiếu Mỹ Tho - đặc sản mới châu Á, Vân Trường, Báo Tuổi Trẻ ra ngày 06/4/2014.

 

Khoa Lý luận chính trị