Nghiên cứu khoa học trong trường đại học không chỉ dừng lại ở việc hình thành những kết quả mới về mặt học thuật. Khi nền tảng nghiên cứu từng bước được tích lũy, một hướng phát triển tự nhiên là đưa tri thức, phương pháp và công nghệ đến gần hơn với những vấn đề đang đặt ra trong đời sống, sản xuất và chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Theo hướng chuyển dịch đó, hai giảng viên của Trường Đại học Tiền Giang là TS. Bùi Quang Thịnh và TS. Trần Hoàng Diệp vừa chính thức được ký hợp đồng chủ nhiệm hai nhiệm vụ khoa học và công nghệ cấp tỉnh Đồng Tháp. Trường Đại học Tiền Giang là tổ chức chủ trì thực hiện cả hai nhiệm vụ. Hai nhiệm vụ thuộc những lĩnh vực chuyên môn khác nhau nhưng cùng thể hiện một điểm đáng chú ý: nghiên cứu được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với những nhu cầu cụ thể của địa phương.

TS. Bùi Quang Thịnh (thứ ba từ phải sang) cùng các thành viên Nhóm Nghiên cứu Khoa học dữ liệu và Toán ứng dụng tại Hội nghị khoa học quốc gia.

TS. Bùi Quang Thịnh chủ nhiệm nhiệm vụ “Nghiên cứu phát triển mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ chẩn đoán ung thư vú từ nhũ ảnh và đánh giá bước đầu hiệu quả ứng dụng tại tỉnh Đồng Tháp”, mã số ĐTCN 07/26 (Theo Quyết định số 301/QĐ-SKH&CN, ngày 31/7/2026). Nhiệm vụ kế thừa những nền tảng về trí tuệ nhân tạo, học máy và phân tích dữ liệu để tiếp cận một bài toán cụ thể trong lĩnh vực y tế. Thay vì chỉ tập trung vào việc xây dựng và đánh giá mô hình trên phương diện thuật toán, nghiên cứu hướng đến khả năng hỗ trợ phân tích nhũ ảnh và đánh giá bước đầu hiệu quả ứng dụng trong điều kiện thực tế tại địa phương.

Sự chuyển dịch này cho thấy một hướng phát triển đáng chú ý của nghiên cứu về trí tuệ nhân tạo: từ việc xây dựng phương pháp và mô hình tính toán đến việc đặt công nghệ vào một môi trường ứng dụng cụ thể, nơi hiệu quả của nghiên cứu cần được xem xét đồng thời dưới góc độ kỹ thuật và khả năng hỗ trợ thực tiễn.

Ở một lĩnh vực khác, TS. Trần Hoàng Diệp chủ nhiệm nhiệm vụ “Nghiên cứu tác nhân gây giảm đẻ và trứng trắng trên chim cút tại tỉnh Đồng Tháp”, mã số ĐTNN 11/26 (theo Quyết định: 305/QĐ-SKH&CN, ngày 31/7/2026) . Nghiên cứu bắt đầu từ một vấn đề cụ thể trong hoạt động chăn nuôi tại địa phương. Hiện tượng giảm đẻ và trứng trắng trên chim cút được đặt thành một bài toán khoa học nhằm xác định những tác nhân liên quan, từ đó tạo cơ sở cho việc đề xuất những giải pháp phù hợp với thực tiễn sản xuất.

TS. Trần Hoàng Diệp (bìa trái) tại Đại hội Hiệp hội Yến sào tỉnh Đồng Tháp

lần thứ I, nhiệm kỳ 2026–2031

Nếu nhiệm vụ về trí tuệ nhân tạo thể hiện quá trình đưa những phương pháp tính toán hiện đại đến gần hơn với y tế, thì nghiên cứu về chim cút cho thấy một hướng tiếp cận khác: bắt đầu trực tiếp từ vấn đề của sản xuất để hình thành câu hỏi nghiên cứu và tìm kiếm câu trả lời bằng phương pháp khoa học.

Một bên là dữ liệu và trí tuệ nhân tạo, một bên là nông nghiệp và chăn nuôi. Hai hướng nghiên cứu tưởng như khá xa nhau nhưng lại gặp nhau ở một điểm chung: nghiên cứu không chỉ nhằm tạo ra tri thức mà còn hướng đến khả năng sử dụng tri thức để giải quyết những vấn đề cụ thể. Đây cũng là một bước chuyển có ý nghĩa đối với hoạt động khoa học và công nghệ trong trường đại học. Nghiên cứu cơ bản và nghiên cứu mang tính học thuật vẫn là nền tảng quan trọng để hình thành năng lực chuyên môn, phương pháp và đội ngũ. Trên nền tảng đó, việc từng bước phát triển các nghiên cứu ứng dụng giúp kết nối năng lực của giảng viên với nhu cầu của địa phương, doanh nghiệp, cơ sở y tế và cộng đồng. Quá trình này không diễn ra bằng việc thay thế nghiên cứu cơ bản bằng nghiên cứu ứng dụng. Ngược lại, nghiên cứu cơ bản tạo nền móng, còn nghiên cứu ứng dụng mở rộng không gian để những kết quả khoa học được kiểm chứng và phát huy giá trị trong thực tế.

Việc hai nhiệm vụ được chính thức triển khai vì thế không chỉ là dấu mốc của hai cá nhân chủ nhiệm. Đó còn là tín hiệu cho thấy hoạt động nghiên cứu tại Trường Đại học Tiền Giang đang từng bước mở rộng từ các kết quả học thuật sang những bài toán gắn với sự phát triển của địa phương. Phía trước vẫn là một hành trình nghiên cứu dài, từ tổ chức dữ liệu, triển khai thực nghiệm, kiểm chứng kết quả đến đánh giá khả năng ứng dụng. Nhưng chính quá trình đó sẽ tạo điều kiện để giảng viên, nghiên cứu viên và người học được làm việc với những vấn đề thực, dữ liệu thực và những yêu cầu thực tế của xã hội.

Từ trí tuệ nhân tạo hỗ trợ phân tích nhũ ảnh đến nghiên cứu những vấn đề trong chăn nuôi chim cút, hai nhiệm vụ mở ra hai con đường khác nhau nhưng cùng chung một hướng đi: đưa nghiên cứu khoa học đến gần hơn với đời sống. Đây cũng có thể xem là một bước chuyển tích cực trong hành trình phát triển nghiên cứu của Trường Đại học Tiền Giang: từ xây dựng nền tảng học thuật, tích lũy năng lực nghiên cứu đến từng bước tạo ra những sản phẩm khoa học có khả năng đóng góp trực tiếp cho địa phương và cộng đồng.

P. QLKHCN&HTQT

Phòng Quản lý khoa học công nghệ và Hợp tác quốc tế