Ngày Quốc tế Lao động (01/5) ra đời từ phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân thế giới cuối thế kỷ XIX, trong bối cảnh chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh và gia tăng bóc lột người lao động.

Yêu sách trung tâm là đòi ngày làm việc 8 giờ. Cuộc bãi công ngày 01/5/1886 tại Chicago (Mỹ) với hàng chục nghìn công nhân tham gia đã tạo bước ngoặt, dù bị đàn áp nhưng lan rộng toàn cầu, buộc nhiều quốc gia phải chấp nhận quy định 8 giờ làm việc. Năm 1889, Quốc tế II quyết định lấy ngày 01/5 làm ngày đoàn kết của công nhân toàn thế giới. Từ đó, ngày này trở thành biểu tượng cho tinh thần đấu tranh vì quyền lợi người lao động và tiến bộ xã hội.

Tại Việt Nam, từ đầu thế kỷ XX, thông qua hoạt động của Nguyễn Ái Quốc, chủ nghĩa Mác – Lênin và tinh thần Ngày Quốc tế Lao động được truyền bá, góp phần nâng cao nhận thức và tinh thần đấu tranh của công nhân. Các phong trào như bãi công Ba Son, biểu tình của công nhân Chợ Lớn, Đà Nẵng… đánh dấu bước chuyển từ tự phát sang tự giác. Sự ra đời của Công hội đỏ (1929) và Đảng Cộng sản Việt Nam (1930) đã đưa phong trào công nhân phát triển có tổ chức, gắn với mục tiêu cách mạng dân tộc.

Qua các thời kỳ, giai cấp công nhân Việt Nam luôn giữ vai trò nòng cốt. Giai đoạn 1930–1945, công nhân tham gia các cao trào cách mạng, góp phần làm nên thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công nhân vừa sản xuất, vừa chiến đấu, đóng góp quan trọng vào các thắng lợi lịch sử, đặc biệt là Điện Biên Phủ (1954) và Đại thắng mùa Xuân 1975.

Sau khi đất nước thống nhất, nhất là trong thời kỳ đổi mới và hội nhập, giai cấp công nhân tiếp tục là lực lượng chủ lực trong phát triển kinh tế - xã hội, tham gia các công trình trọng điểm, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Các phong trào thi đua lao động sản xuất, sáng kiến cải tiến kỹ thuật được đẩy mạnh, góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả.

Trong giai đoạn hiện nay, giai cấp công nhân được xác định là lực lượng đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Không chỉ tạo ra của cải vật chất, công nhân còn tiên phong trong đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học – công nghệ, thích ứng với chuyển đổi số. Đồng thời, tích cực tham gia các phong trào xã hội, xây dựng đời sống văn hóa, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Đảng và Nhà nước ngày càng quan tâm hoàn thiện chính sách, pháp luật về lao động, chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ quyền lợi người lao động; vai trò của tổ chức công đoàn tiếp tục được phát huy.

Kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động là dịp ôn lại truyền thống đấu tranh vẻ vang của giai cấp công nhân, khẳng định vai trò to lớn của người lao động trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đồng thời tiếp tục khơi dậy tinh thần đoàn kết, thi đua lao động sáng tạo vì mục tiêu phát triển đất nước bền vững.